ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Αναδημοσιεύω κάτι που μου άρεσε και πιστεύω ότι αξίζει να διαδοθεί, σχετικά με το Βυζάντιο, μεγάλη άγνωστη περίοδος για ολους μας.

= = =

ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ

 
Πηγή: www.flash.gr ,

"Σερ Στήβεν Ράνσιμαν: Χρειαζόμαστε την πνευματική μετριοφροσύνη",
6/11/2000,
Επιμέλεια-Επιλογή αποσπασμάτων: Λαμπρινή Χ. Θωμά
 

Η συνέντευξη που ακολουθεί δόθηκε από το σερ Στήβεν Ράνσιμαν, στο Ελσισιλντς της Σκωτίας, στον πατρογονικό πύργο του, τον Οκτώβρη του 1994, για λογαριασμό της ΕΤ3, στις δημοσιογράφους Χρύσα Αράπογλου και Λαμπρινή Χ. Θωμά. Για τεχνικούς λόγους, δεν «βγήκε» ποτέ στον αέρα. Και οι δύο δημοσιογράφοι θεωρούν την συνέντευξη αυτή από τις πιο σημαντικές της καριέρας τους, μια και ανήκει στο είδος των «συζητήσεων» που σε διαμορφώνουν και δεν ξεχνάς ποτέ. Θεωρούν ότι πρέπει να δει το φως της δημοσιότητας, έστω και με μια τόσο θλιβερή αφορμή, όπως ο θάνατος του μεγάλου φιλέλληνα. Ο Flash.gr δημοσιεύει, για πρώτη φορά, αδημοσίευτα αποσπάσματα από την συνέντευξη αυτή.  

Δημοσιογράφος: Πώς νοιώθει ένας άνθρωπος που ασχολείται τόσα χρόνια με το Βυζάντιο; Κουραστήκατε; 

Δύσκολο να απαντήσω. Το ενδιαφέρον μου ποτέ δεν εξανεμίστηκε. Οταν άρχισα να μελετώ το Βυζάντιο, υπήρχαν πολλοί λίγοι άνθρωποι σ' αυτήν τη χώρα (σ.σ. τη Μεγάλη Βρετανία) που ενδιαφέρονταν, έστω και ελάχιστα για το Βυζάντιο. Μ' αρέσει να πιστεύω πως «δημιούργησα» ενδιαφέρον για το Βυζάντιο. Αυτό που με ικανοποιεί, ιδιαίτερα σήμερα, είναι ότι πλέον υπάρχουν αρκετοί, πολλοί καλοί εκπρόσωποι (σ.σ. της σπουδής του Βυζαντίου) στη Βρετανία. Μπορώ να πω ότι αισθάνομαι πατρικά απέναντί τους. Είμαι ευτυχής, λοιπόν, που επέλεξα το Βυζάντιο ως το κύριο ιστορικό μου ενδιαφέρον.
 

Κι ήταν ελκυστικό για σας όλα αυτά τα χρόνια; 

Πιστεύω πως κάθε γεγονός της ιστορίας, αν αρχίσεις να το μελετάς σε βάθος, μπορεί να γίνει συναρπαστικό. Το δε Βυζάντιο το βρίσκω εξαιρετικά συναρπαστικό, γιατί ήταν ένας αυθύπαρκτος πολιτισμός. Για να μελετήσεις το Βυζάντιο, πρέπει να μελετήσεις την τέχνη, να μελετήσεις τη θρησκεία, να μελετήσεις έναν ολόκληρο τρόπο ζωής, που είναι πολύ διαφορετικός από το σημερινό.

Καλύτερος ή χειρότερος;

Κοιτάξτε... Δεν είμαι σίγουρος αν θα μου άρεσε να ζήσω στους βυζαντινούς χρόνους. Δε θα μου άρεσε, λόγου χάριν, να αφήσω γένια. Ωστόσο, στο Βυζάντιο είχαν έναν τρόπο ζωής που ήταν καλύτερα δομημένος. Αλλωστε, όταν έχεις έντονο θρησκευτικό συναίσθημα, η ζωή σου «μορφοποιείται» κι είναι πολύ πιο ικανοποιητική από τη σημερινή, όπου κανείς δεν πιστεύει σε τίποτε αρκετά.
 

Αρα ήταν μία θρησκευτική Πολιτεία;

Ηταν ένας πολιτισμός, στον οποίο η θρησκεία αποτελούσε μέρος της ζωής.

Και στους έντεκα αυτούς αιώνες; 

Νομίζω ότι ο κόσμος μιλά για το Βυζάντιο λες κι παρέμεινε το ίδιο, ένας πολιτισμός αμετάβλητος κατά την διάρκεια όλων αυτών των αιώνων. Είχε αλλάξει πολύ από την αρχή ως το τέλος του, αν και κάποια συγκεκριμένα βασικά στοιχεία κράτησαν σε όλη τη διάρκειά του -όπως το θρησκευτικό αίσθημα. Μπορεί να διαφωνούσαν για θρησκευτικά ζητήματα αλλά πίστευαν όλοι, κι αυτό το αίσθημα είναι μόνιμο. Ο σεβασμός, η εκτίμηση στις τέχνες, ως εκείνες που ευχαριστούν το Θεό, κι αυτά διατηρήθηκαν. Κι έτσι, παρ' ότι οι μόδες άλλαζαν, η οικονομική κατάσταση άλλαζε, οι πολιτικές καταστάσεις άλλαζαν, υπήρχε μια ακεραιότητα, πολύ ενδιαφέρουσα μέσα στο σύνολο. 

Μιλάμε για θρησκεία κι ηθική. Το Βυζάντιο πολλοί το θεωρούν μία περίοδο πολέμων, δολοφονιών, δολοπλοκιών, «βυζαντινισμών» που ουδεμία σχέση είχε με την ηθική. 

Γίνονταν και τότε πολλοί φόνοι, αλλά δεν υπάρχει περίοδος της ιστορία που αυτοί να λείπουν. Κάποτε έδινα μια διάλεξη στις Η.Π.Α., και στο ακροατήριό μου ήταν κι η κόρη του προέδρου Τζόνσον, που μελετούσε το Βυζάντιο. Ηρθε στη διάλεξη με δύο σωματοφύλακες, δύο σκληρούς κυρίους που την πρόσεχαν. Μου εξήγησε ότι αγαπούν τη βυζαντινή ιστορία, γιατί είναι γεμάτη φόνους, και φαντάζει σαν σχολικό μάθημα (homework). Είχα το τακτ να μη της πω ότι, ως τότε, το ποσοστό των αμερικανών προέδρων που είχαν δολοφονηθεί ήταν πολύ μεγαλύτερο -σε σχέση με τα χρόνια ύπαρξης των Η.Π.Α.- από το ποσοστό των δολοφονημένων βυζαντινών αυτοκρατόρων στη διάρκεια της αυτοκρατορίας. Οι άνθρωποι συνεχίζουν να δολοφονούν.
Ανοίξτε τα μάτια σας! 

Γράφετε στο Βυζαντινό πολιτισμό ότι δεν υπήρχε θανατική ποινή στο Βυζάντιο.

Οντως, δεν σκότωναν. Και η μεγάλη διαφορά φαίνεται στους πρώτους χρόνους. Οταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έγινε χριστιανική, μία από τις βασικότερες αλλαγές ήταν να σταματήσουν οι μονομαχίες, να μη πετούν πια ανθρώπους στα λιοντάρια, κι όλα τα σχετικά. Η αυτοκρατορία έγινε πολύ πιο ανθρωπιστική. Και πάντα, απέφευγαν όσο μπορούσαν τη θανατική ποινή. Κατά καιρούς, κάποιοι αυτοκράτορες κατέφευγαν σε αυτή, αλλά οι περισσότεροι χρησιμοποιούσαν ως εσχάτη τιμωρία, μια μέθοδο που σήμερα μας φαίνεται αποτρόπαια: τον ακρωτηριασμό κάποιας μορφής. Αλλά μου φαίνεται, ότι οι περισσότεροι άνθρωποι θα προτιμούσαν να τους κόψουν π.χ. ένα χέρι, παρά να τους θανατώσουν. 

Υπάρχει εδώ και καιρό ένας διάλογος ανοικτός στην Ελλάδα. Υπάρχουν σύγχρονοι Ελληνες διανοούμενοι που υποστηρίζουν ότι το Βυζάντιο δεν αξίζει να μελετηθεί ιδιαίτερα, ότι δε δημιούργησε τίποτε, ότι είχε σχολιαστές των γραφών κι όχι διανοούμενους. Με μια φράση «δεν ήταν και τίποτε αξιομνημόνευτο». 

Νομίζω ότι αυτοί οι Ελληνες είναι πολύ άδικοι με τους βυζαντινούς τους προγόνους. Δεν ήταν μια κοινωνία χωρίς διανοούμενους -αρκεί να δεις τη δουλειά και την πρόοδο της βυζαντινής ιατρικής. Μπορεί να μη συμπαθεί κάποιος τη θρησκεία, αλλά μερικοί από τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς όπως οι Καπαδόκες πατέρες, και πολλοί ακόμη, ως το Γρηγόριο τον Παλαμά, ήταν άνθρωποι μοναδικής πνευματικότητας... Υπήρχε έντονη διανόηση και πνευματική ζωή στο Βυζάντιο. Κυρίως δε, στο τέλος των βυζαντινών χρόνων, π.χ. στην Παλαιοντολόγεια περίοδο. Είναι αρκετά περίεργο πως, την ώρα που η αυτοκρατορία συρρικνώνονταν η διανόηση ήταν πιο ανθηρή από ποτέ. 

Κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν ότι δεν είχε τέχνη. 

Τότε αυτοί δεν πρέπει να ξέρουν τίποτε από τέχνη. Η βυζαντινή τέχνη ήταν από τις μεγαλύτερες σχολές τέχνης παγκοσμίως. Κανένας αρχαίος Ελληνας δε θα μπορούσε να χτίσει την Αγία Σοφία, αυτό απαιτούσε πολύ βαθιά τεχνική γνώση. Κάποιοι, ξέρετε, υποστηρίζουν, ότι η βυζαντινή τέχνη είναι στατική. Δεν ήταν καθόλου στατική, αλλά ήταν μια σχολή τέχνης από τις σημαντικότερες στον κόσμο, που όσο περνά ο καιρός εκτιμάται όλο και περισσότερο, κι όσοι έλληνες διανοούμενοί σας λένε ότι το Βυζάντιο δε δημιούργησε τίποτε, είναι τυφλοί. 

Αρα, όσοι χαρακτηρίζουν «απλή μίμηση κι αντιγραφή» τη βυζαντινή τέχνη, μάλλον σφάλουν. 

Αν κάνεις κάτι άριστα, μπορείς να το επαναλάβεις άριστα. Αλλά υπήρχαν πάντα διαφορές. Βλέποντας μια εικόνα, μπορούμε τη χρονολογήσουμε -αν ήταν όλες ίδιες αυτό δε θα συνέβαινε. Υπάρχουν συγκεκριμένες παραδόσεις που διατηρούνταν, αλλά η τέχνη αυτή παρουσιάζει μεγάλες διαφορές από αιώνα σε αιώνα. «Κόλλησε» και παρέμεινε η ίδια μετά την πτώση της Τουρκοκρατίας, διότι έλειπαν από τη χώρα σας οι φωτισμένοι χορηγοί.* Η τέχνη των Παλαιολόγων είναι πολύ διαφορετική από την Ιουστινιάνεια. Φυσικά, είχε και αναλογίες, αλλά δεν ήταν μιμητική. Τα πράγματα είναι απλά: οι άνθρωποι που κατατρέχουν το Βυζάντιο ποτέ δεν το μελέτησαν, ξεκίνησαν με προκαταλήψεις εναντίον του. Δε γνωρίζουν τι κατόρθωσε, τι επετεύχθη.  

Ελλάδα, Βυζάντιο, σύγχρονη Δημοκρατία 

Υποστηρίζεται από ορισμένους ότι το βυζάντιο δεν ήταν Ελληνικό και δεν αποτέλεσε κανενός είδους συνέχεια της αρχαίας Ελλάδας. Δεν είχε δημοκρατία, ή έστω δημοκρατικούς θεσμούς

Δε νομίζω ότι οι σύγχρονοι έλληνες είναι περισσότερο έλληνες από τους βυζαντινούς. Μέσα στο χρόνο, μες στους αιώνες, οι φυλές δε μένουν καθαρές, υπάρχουν όμως ορισμένα χαρακτηριστικά των πολιτισμών που παραμένουν εθνικά. Οι βυζαντινοί χρησιμοποιούσαν την ελληνική γλώσσα -που άλλαξε λίγο, αλλά οι γλώσσες αλλάζουν- ενδιαφέρονταν για τη φιλοσοφία και τη φιλοσοφική ζωή πάρα πολύ, ήταν μεν υπήκοοι ενός αυτοκράτορα, αλλά αυτός ο αυτοκράτορας έπρεπε να φέρεται σωστά, γιατί γίνονταν εύκολα λαϊκές εξεγέρσεις. Το χειρότερο που θα μπορούσαν να πουν για το Βυζάντιο είναι πως ήταν, μάλλον, ένα γραφειοκρατικό κράτος. Ομως είχε μια πολύ μορφωμένη γραφειοκρατία, πολύ πιο μορφωμένη από τους γραφειοκράτες του σημερινού κόσμου.

Και, τι εννοείτε με τη λέξη «δημοκρατία»; Ηταν όλη η αρχαία Ελλάδα δημοκρατική; Οχι. Θα έλεγα στους Ελληνες που υποστηρίζουν κάτι τέτοιο, να διαβάσουν την ίδια τους την ιστορία, ειδικότερα της κλασσικής Ελλάδας. Εκεί, θα βρουν πολλά να κατακρίνουν... Ποτέ μου δεν κατάλαβα τι ακριβώς σημαίνει «δημοκρατία». Στα περισσότερα μέρη του κόσμου σήμερα, δημοκρατία σημαίνει να σε κυβερνούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, οι εφημερίδες, η τηλεόραση. Διότι, είναι θεμιτό να έχουμε αυτό που ονομάζεται «λαϊκή ψήφος» αλλά, από τη στιγμή που οι άνθρωποι δεν μπορούν να κρίνουν μόνοι τους -κι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι στο σύγχρονο κόσμο που δε σκέφτονται- τότε μεταφέρουν την εξουσία στα χέρια όσων κατέχουν τα ΜΜΕ, οι οποίοι, με τη δύναμη που έχουν, θα έπρεπε να επιλέξουν το δύσκολο δρόμο και να μορφώσουν όλο τον κόσμο. Πολλοί εξ αυτών, όχι όλοι ευτυχώς, είναι ανεύθυνοι. Δημοκρατία μπορεί να υπάρξει μόνον εάν έχουμε ένα υψηλής μόρφωσης κοινό. Σε μία πόλη σαν την αρχαία Αθήνα υπήρχε δημοκρατία -χωρίς να σκεφτόμαστε πως περνούσαν οι σκλάβοι ή οι γυναίκες-, διότι οι άνδρες είχαν όλοι πολύ καλή μόρφωση. Συνήθως δεν εξέλεγαν τους κυβερνήτες τους, τραβούσαν κλήρο, σα να το άφηναν στα χέρια του Θεού -καμία σχέση με τη βουλή των κοινοτήτων.
 

Υπήρχε κοινωνικό κράτος στο Βυζάντιο;
 

Η Εκκλησία έκανε πολλά για τους ανθρώπους. Το Βυζάντιο είχε πλήρη κοινωνική αίσθηση. Τα νοσοκομεία ήταν πολύ καλά, όπως και τα γηροκομεία, τα οποία ανήκαν κυρίως στην Εκκλησία, αλλά όχι μόνο σε αυτήν -υπήρχαν και κρατικά. Ας μη ξεχνάμε ότι ένας από τους πιο υψηλόβαθμους αξιωματούχους του κράτους ήταν ο Ορφανοτρόφος. Σίγουρα η Εκκλησία έπαιξε βασικό κοινωνικό ρόλο. Δεν ήταν απλά ένα καθεστώς ερημιτών που κάθονταν στο Αγιον Ορος -ήταν κι αυτό, αλλά υπήρχε ένα σύστημα από μοναστήρια στις πόλεις. Τα μοναστήρια φρόντιζαν τους Οίκους για τους γέροντες, των οποίων οι μοναχοί μόρφωναν τη νεολαία -κυρίως τα αγόρια γιατί τα κορίτσια μορφώνονταν στο σπίτι- και τα περισσότερα παρείχαν πολύ καλή μόρφωση. Τα κορίτσια του Βυζαντίου είχαν πολλές φορές καλύτερη παιδεία διότι «απολάμβαναν» περισσότερη ιδιωτική, προσοχή. Νομίζω ότι η βαθμολογία που θα δίναμε στο κοινωνικό έργο της Εκκλησίας, στο Βυζάντιο είναι ιδιαίτερα υψηλή.
 

Και η παιδεία τους, κατά το Μέγα Βασίλειο, όφειλε να στηρίζεται στον Ομηρο, τον «διδάσκαλο των αρετών».
 

Ηταν γνώστες της αρχαίας ελληνικής Γραμματείας. Είναι αξιομνημόνευτο, ωστόσο, ότι δεν έδιναν μεγάλη σημασία στους Αττικούς Τραγωδούς, αλλά στους λοιπούς ποιητές. Υπάρχει η διάσημη ιστορία μιας ελκυστικής κυρίας, φίλης ενός αυτοκράτορα, που μας διηγείται η Αννα Κομνηνή. Την ώρα που η κυρία περνούσε, κάποιος της φώναξε έναν ομηρικό στίχο, που μιλούσε για την Ελένη στην Τροία, κι εκείνη κατάλαβε το υπονοούμενο. Δεν υπήρχε κανείς λόγος να της εξηγήσει κάποιος, ποιανού ήταν οι στίχοι. Ολα ανεξαιρέτως τα αγόρια και τα κορίτσια ήξεραν τον Ομηρο. Η Αννα Κομνηνή δεν εξηγεί ποτέ τα σημεία στα οποία αναφέρεται στον Ομηρο, όλοι οι αναγνώστες της τα γνώριζαν.
 

Αμόρφωτοι, δεν υπήρχαν στο Βυζάντιο;
 

Άλλα ήταν τα προβλήματα της βυζαντινής γραμματείας. Ηταν τόσο καλοί γνώστες της αρχαίας ελληνικής γραμματείας ώστε επηρεάστηκαν στη διαμόρφωση της γλώσσας. Πολλοί ιστορικοί ήθελαν να γράψουν σαν τον Θουκυδίδη, δεν ήθελαν να γράψουν στη γλώσσα που τους ήταν πιο φυσική αλλά στην αρχαία. Η μεγάλη τραγωδία των βυζαντινών γραμμάτων ήταν η εξάρτησή της από την κλασσική γραμματεία. Οχι γιατί δεν γνώριζαν αρκετά, αλλά γιατί γνώριζαν πολύ περισσότερα από όσα ήταν απαραίτητα, για το δικό τους «δημιουργικό» καλό.
 

Θα θέλατε να ζείτε στο Βυζάντιο;

Δεν ξέρω αν προσωπικά θα ταίριαζα στην εποχή του Βυζαντίου. Αν ζούσα τότε, σκέφτομαι ότι θα αναπαυόμουν σε κάποιο μοναστήρι, ζώντας, όπως πολλοί μοναχοί ζούσαν, μια ζωή διανοούμενου, χωμένος στις θαυμάσιες βιβλιοθήκες που διέθεταν. Δε νομίζω πως θα ήθελα μια ζωή στη βυζαντινή πολιτική, αλλά, είναι πολύ δύσκολο να βρεις μια περίοδο στην παγκόσμια ιστορία στην οποία θα ήθελες να ζήσεις... Ολα εξαρτώνται από το πολίτευμα, την κοινωνία, την τάξη στην οποία γεννιέσαι. Θα ήθελα να ζω στη Βρετανία του 18ου αιώνα αν είχα γεννηθεί αριστοκράτης, αλλιώς δε θα μου άρεσε καθόλου. Είναι πολύ δύσκολο να απαντηθεί το ερώτημά σας.

Εδώ είναι Βαλκάνια...
Η κατάσταση στη Βαλκανική σας ανησυχεί;

Με ενδιαφέρουν πολύ τα Βαλκάνια, είναι ένα μέρος του κόσμου που με «συντροφεύει» πολλά χρόνια, κι έτσι, φυσικά, και ενδιαφέρομαι και θλίβομαι. Δεν γνωρίζω τι μπορεί να φέρει το μέλλον. Ενα από τα πράγματα που με ενοχλεί ελαφρώς στα γηρατειά μου, είναι ότι, θα ήθελα να γνωρίσω τι θα συμβεί σε συγκεκριμένα μέρη του κόσμου -και κυρίως στα Βαλκάνια- σε μερικά χρόνια. Η Ελλάδα θα προχωρήσει, και από τις υπόλοιπες Βαλκανικές χώρες μάλλον και η Βουλγαρία. Αλλά για τη Ρουμανία και την Γιουγκοσλαβία... νοιώθω απελπισμένος όταν σκέφτομαι το μέλλον τους...

Μήπως τα Βαλκάνια πληρώνουν την ιστορία τους, σήμερα;

Κατά κάποιο τρόπο, ναι. Είναι μεγάλο πρόβλημα να έχεις μεγάλη ιστορία. Διότι, έχεις πολύ περισσότερες μνήμες από ότι μπορείς να σηκώσεις. Είναι μια τραγωδία στην περιοχή αυτές οι μνήμες, διότι έχεις να νοιαστείς για πάρα πολλά. Δεν κυλούν εύκολα τα πράγματα, λόγω της αρχαίας, με βαθιές ρίζες, μνήμης.

Πρόσφατα άνοιξε ένας παγκόσμιος διάλογος -και στη χώρα σας- για το κατά πόσον ο Γ' Παγκόσμιος Πόλεμος θα είναι θρησκευτικός.

Ανησυχώ για συγκεκριμένες θρησκείες, με ανησυχούν οι εξτρεμιστές μουσουλμάνοι, οι οποίοι αποτελούν ένα πολύ ρεαλιστικό κίνδυνο για τον πολιτισμό, αλλά η θρησκεία χρειάζεται. Οι άνθρωποι θα νοιώσουν ευτυχέστεροι, λιγότερο χαμένοι, με τη θρησκεία σήμερα. Το πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούμε να έχουμε μία παγκοσμία θρησκεία, και οι διάφορες θρησκείες ποτέ δε συμπάθησαν ιδιαιτέρως η μία την άλλη. Η φιλανθρωπία δεν καλύπτει και το γείτονα της διπλανής πόρτας, αν αυτός πρεσβεύει άλλη θρησκεία. Δεν νομίζω, δηλαδή, ότι η θρησκεία θα είναι η σωτηρία, αλλά δεν γνωρίζω και τίποτε που να μπορεί να είναι η σωτηρία. Με τον πληθυσμό να αυξάνεται, είναι πολύ δύσκολο να βελτιωθούν τα δεδομένα της εκπαίδευσης, σε παγκόσμια κλίμακα. Απλώς, ποτέ δε θα υπάρξουν αρκετοί δάσκαλοι στον κόσμο, τουλάχιστον μορφωμένοι δάσκαλοι. Φοβάμαι πως είμαι απαισιόδοξος.

Ορθοδοξία, η αγαπημένη
Πώς βλέπετε την Ορθοδοξία μες σε αυτό τον κύκλο;

Εχω μεγάλο σεβασμό για τα χριστιανικά δόγματα, και κυρίως για την Ορθοδοξία, διότι μόνον η Ορθοδοξία αναγνωρίζει πως η θρησκεία είναι μυστήριο. Οι ρωμαιοκαθολικοί κι οι προτεστάντες θέλουν να τα εξηγήσουν όλα. Είναι άσκοπο να πιστεύεις σε μία θρησκεία, θεωρώντας ότι αυτή η θρησκεία θα σε βοηθήσει να τα καταλάβεις όλα. Ο σκοπός της θρησκείας είναι ακριβώς για να μας βοηθάει να κατανοήσουμε το γεγονός ότι δε μπορούμε να τα εξηγήσουμε όλα. Νομίζω πως η Ορθοδοξία συντηρεί αυτό το πολύτιμο αίσθημα του μυστηρίου.

Μα, χρειαζόμαστε το μυστήριο;

Το χρειαζόμαστε, χρειαζόμαστε αυτήν τη γνώση που λέει πως στο σύμπαν υπάρχουν πολύ περισσότερα από αυτά που μπορούμε να κατανοήσουμε. Χρειαζόμαστε την διανοητική μετριοφροσύνη, κι αυτή απουσιάζει, ειδικά μεταξύ των Δυτικών Εκκλησιαστικών ανδρών.

Αυτό είναι χαρακτηριστικό της σχέσης των ορθοδόξων με τους αγίους τους -ο σεβασμός της ταπεινότητας. Πώς σχολιάζετε το γεγονός ότι αρκετοί άγιοι ανακατεύτηκαν στην πολιτική ή άσκησαν πολιτική;

Ολοι όσοι θέλουν να επηρεάσουν άλλους ανθρώπους ασκούν πολιτική, και είναι πολιτικοί. Πολιτική σημαίνει να προσπαθείς να οργανώσεις την Πόλιν με ένα νέο τρόπο σκέψης. Οι άγιοι είναι πολιτικοί. Ποτέ δεν πίστεψα ότι μπορείς να διαχωρίσεις την πίστη προς τους Αγίους από τη διανόηση. Επιστρέφω σε όσα είπα για τις εκκλησίες. Από τη στιγμή που προσπαθείς να εξηγήσεις τα πάντα, καταστρέφεις ουσιαστικά αυτό που θα έπρεπε να αποτελεί την ανθρώπινη διαίσθηση, αυτή που συνδέει τη διανόηση με τους αγίους και την αίσθηση του Θεού.

Διανόηση, πολιτική και πίστη στα Θεία, λοιπόν, μπορούν να βαδίζουν μαζί;

Αποτελεί παράδειγμα η πόλη σας, η Θεσσαλονίκη. Ηταν πολύ φημισμένη για τους διανοητές της, ειδικά στα ύστερα βυζαντινά χρόνια. Αλλά είχε και βοήθεια από τους στρατιωτικούς της που, όπως ο Αγιος Δημήτριος, που έρχονταν να τη σώσουν στη σωστή στιγμή. Η πίστη στους Αγίους σου δίνει κουράγιο να υπερασπιστείς την πόλη από τις επιθέσεις, όπως έκανε κι ο Αη-Δημήτρης.

Πώς βλέπετε τις άλλες εκκλησίες;

Η ρωμαιοκαθολική εκκλησία ήταν πάντα και πολιτικό ίδρυμα, εκτός από θρησκευτικό, και πάντα ενδιαφερόταν για το νόμο. Πρέπει να θυμόμαστε πως, όταν η ρωμαϊκή αυτοκρατορία κατέρρευσε στη Δύση και ήρθαν τα βαρβαρικά βασίλεια, οι ρωμαίοι άρχοντες χάθηκαν αλλά οι εκκλησιαστικοί άνδρες παρέμειναν, κι ήταν κι οι μόνοι με ρωμαϊκή μόρφωση. Οπότε, αυτοί χρησιμοποιήθηκαν από τους βάρβαρους βασιλείς για να εφαρμόσουν το νόμο. Ετσι, η Δυτική Εκκλησία «ανακατεύτηκε» με το νόμο. Τον βλέπεις το νόμο στη ρωμαιοκαθολική Εκκλησία: θέλει να είναι όλα νομικά κατοχυρωμένα. Στο Βυζάντιο -και είναι ενδιαφέρον πώς μετά την τουρκική κατάκτηση τα υποστρώματα παραμένουν- η Εκκλησία ενδιαφέρεται μόνον για τον Κανόνα, το νόμο των γραφών. Δεν έχει την επιθυμία να καθορίσει τα πάντα. Στις δυτικές Εκκλησίες που αποσχίστηκαν από τη ρωμαιοκαθολική, η ανάγκη του νόμου, του απόλυτου καθορισμού, έχει κληρονομηθεί. Εχει πολύ ενδιαφέρον να μελετήσει κανείς -και μελετώ εδώ και καιρό- το διάλογο ανάμεσα στην Αγγλικανική Εκκλησία του 17ου αιώνα και την Ορθόδοξη. Οι Αγγλικανοί ήταν ιδιαίτερα ανάστατοι διότι δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι πίστευαν οι Ορθόδοξοι σχετικά με την μεταβολή του οίνου και του άρτου σε αίμα και σώμα. Οι Ορθόδοξοι έλεγαν «είναι μυστήριο, που δεν μπορούμε να κατανοήσουμε. Πιστεύουμε ότι γίνεται, αλλά το πώς δεν το γνωρίζουμε». Οι Αγγλικανοί -όπως κι οι ρωμαιοκαθολικοί- ήθελαν μια καθαρή εξήγηση. Αυτή είναι η τυπική διαφορά των Εκκλησιών και γι'αυτό ακριβώς αγαπώ τους Ορθοδόξους.

Τι γνώμη έχετε για τους νεοέλληνες;

Υπάρχει ακόμη ζωντανή στο λαό αυτή η γρήγορη κατανόηση των πραγμάτων και των καταστάσεων. Υπάρχει έντονη επίσης, η άλλη ποιότητα των Βυζαντινών: η ζωηρή περιέργεια. Και οι νεοέλληνες έχουν, όπως είχαν κι οι Βυζαντινοί, αντίληψη της σημασίας τους στην ιστορία του πολιτισμού. Ολα αυτά δείχνουν μία ιστορική ενότητα, άλλωστε κανείς λαός δεν διατηρεί όλα τα χαρακτηριστικά του απείραχτα. Πολλά εξαρτώνται από τη γλώσσα, που είναι ο καλύτερος τρόπος συντήρησης της παράδοσης. Η γραμματεία του Βυζαντίου πληγώθηκε από τη σχέση της με την αρχαία γραμματεία. Ευτυχώς, οι νεοέλληνες έχουν τη δημοτική που επέτρεψε στην νεοελληνική γραμματεία να προχωρήσει, να εξελιχθεί μ' έναν τρόπο που οι βυζαντινοί δεν κατάφεραν, με εξαίρεση την κρητική λογοτεχνία και το Διγενή. Τα μεγάλα βυζαντινά αριστουργήματα ήταν μάλλον λαϊκά.

Βόλτα στον Κήπο και Ιστορίες Ποίησης**

Πρωτογνώρισα το Σεφέρη όταν ήμουν στην Ελλάδα, αμέσως μετά τον πόλεμο. Οταν ήρθε πρεσβευτής στο Λονδίνο, τον έβλεπα πολύ συχνά. Εκείνη την εποχή, περνούσα πολύ καιρό σε ένα νησί στη Δυτική Ακτή της Σκωτίας, με πολύ μαλακό κλίμα λόγω του Ρεύματος του Κόλπου. Μια αλέα με φοινικιές οδηγούσε στο σπίτι μου. Ηρθε κι έμεινε μαζί με τη γυναίκα του. Ο καιρός ήταν υπέροχος, όπως συμβαίνει συχνά εκεί, και μου είπε «Είναι πιο όμορφα κι από τα ελληνικά νησιά» -κάτι πολύ ευγενικό εκ μέρους του. Είχαμε τακτική αλληλογραφία μέχρι το θάνατό του... Οταν έφυγε από το Λονδίνο για την Αθήνα, μου χάρισε την κάβα του, μια κάβα αποτελούμενη αποκλειστικά από ούζο και ρετσίνα. Ακόμη δεν έχω πιει όλο το ούζο, έχω... Είχε πει ότι 'Οι Κέλτες είναι οι ρωμιοί του Βορρά', ναι, το διασκέδαζε να κάνει τέτοια σχόλια. Αν κι εδώ έχει αρκετό δίκαιο...

Ο Καβάφης είναι από τους μεγαλύτερους ποιητές του κόσμου, και μάλιστα πρωτότυπος... Εκείνον που δε μπορώ να διαβάσω είναι ο Καζαντζάκης, τον γνώριζα προσωπικά, αλλά δεν μπορώ να τον διαβάσω, ποτέ δε μου άρεσε για να είμαι ειλικρινής. Μ' αρέσει ο Ελύτης και πότε-πότε βρίσκω κάτι σημαντικό στο Σικελιανό. Τους νεώτερους δεν τους γνωρίζω, σταμάτησα να παρακολουθώ, κι όπως ξέρετε ανήκω σε μια πολύ παλιά γενιά.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
* Οι βυζαντινοί αγιογράφοι δε μας είναι γνωστοί, διότι ο δημιουργός του ναού θεωρούνταν ο χορηγός, εκείνος που έδινε τα χρήματα και βεβαίως είχε άποψη επί του συνόλου. Σε ελάχιστες περιπτώσεις γνωρίζουμε το όνομα ενός αγιογράφου ή αρχιτέκτονα, στους έντεκα αιώνες του Βυζαντίου, αλλά σχεδόν πάντα μας είναι γνωστό το όνομα του χορηγού.
** Ο σερ Στήβεν μας ξενάγησε στον κήπο του σπιτιού του, μετά τη συνέντευξη, μιλώντας ελεύθερα, για τους αγαπημένους Ελληνες φίλους του. Η κουβέντα ήταν σχεδόν ολόκληρη «off the record», εκτός των αποσπασμάτων που δημοσιεύονται εδώ, τα οποία εν γνώσει του ειπώθηκαν «on camera», καθώς μας έδειχνε το αρχαιότερο δέντρο του κήπου του.

Αρχική πηγή: http://www.e-istoria.com/57.html

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΦΙΛΕΡΗ

Τον παλιό καλό καιρό, τότε που δεν είχαμε γίνει πρωταθλητές Ευρώπης στο ποδόσφαιρο, το faceboook δεν το ξέραμε και δεν είχαμε διοργανώσει ολυμπιακούς αγώνες, μια αξία ηταν σταθερή. Το 2002, ο Παναθηναϊκος στο μπάσκετ διεκδικησε στο final 4, μέσα στην Ιταλία, τη μεγάλη κούπα με αντίπαλο την τότε πανίσχυρη και φαβορί, Κιντερ Μπολόνια. Ανυπομονούσα για το παιχνίδι και για το ψυχαγωγικό του κομμάτι. Τα τηλεοπτικά δικαιώματα τα είχε πάρει το θρυλικό TV MAGIC και περίμενα κραυγές υπερ των Ιταλών και θλίψη στα καλάθια των πρασίνων.

Μεγάλη έκπληξη προκάλεσε η νίκη του Παναθηναϊκού ή αν θέλεις το πιο μάγκικο final4 του Ομπράντοβιτς με τον Μποντίρογκα τεσσάρι, αλλά σε μένα ακόμα μεγαλύτερη η περιγραφή του αγώνα. Ενας πολύ σοβαρός κύριος, Δημοσιογράφος με Δ κεφαλαίο, με γνώσεις, χωρίς τις πατάτες του αγαπημένου μου Δημήτρη Χατζηγεωργίου και κυρίως, με το θάρρος να τάσσεται υπερ της ελληνικής ομάδας, υπερ της ομάδας με το τριφύλλι στο κανάλι του δαφνοστεφανωμένου έφηβου!

Πέρασαν χρόνια και έμαθα σχεδόν κατά λάθος ότι επρόκειτο για τον Γιάννη Φιλέρη. Τον διαβάζω στο http://sport24.gr/ και θεωρώ ότι είναι από τους πλεον αξιόλογους αθλητικούς δημοσιογράφους. Πήρα την πρωτοβουλία, εκανα άσκηση θάρρους, ζήτησα την παρακάτω συνέντευξη και οι απαντήσεις που πήρα πιστύω ότι είναι εξόχως απολαυστικές!  

= = =

Ποια κατά τη γνώμη σου είναι η κορυφαία πεντάδα Ελλήνων παικτών που έπαιξε ποτε στην Α1

Γκάλης, Γιαννάκης, Παπαλουκάς, Χριστοδούλου, Φασούλας, με αλλαγή τον Διαμαντίδη (παίζει σε όλες τις θέσεις)!

Με ρώτησες για Α1. Αν πρέπει να αναζητήσουμε τους κορυφαίους όλων των εποχών θα υπάρξουν κι άλλοι εξαιρετικοί παίκτες, με καλύτερο ίσως τον Γιώργο Κολοκυθά κι ας μη πρόλαβα να τον δω «ζωντανό»…

Η ιδια ερώτηση μόνο που αντι για Ελληνες διάλεξέ μου τους καλύτερους 5 ξένους που έπαιξαν στη χώρα μας και δεν εννοώ από πλευράς βαρύτητας ονόματος αλλα προσφοράς στο σύλλογό τους

Ρίβερς, Μποντιρόγκα, Πάσπαλι, Μπατίστ, Βράνκοβιτς

Εστω ότι είσαι κοουτς, θέλω να μου πεις ποια ομάδα θα ήθελες να προπονήσεις;

Την ενιαία εθνική Γιουγκοσλαβίας όχι μόνο όταν μεσουρανούσε, αλλά και στη συνέχεια, όταν διαλύθηκε. Δεν θα έκανα και πολλά πράγματα. Έπαιζαν και μόνοι τους…

Ποιο κατά τη γνώμη σου είναι το μεγαλύτερο ταλέντο  από τους Ελληνες παίκτες, που 

χάθηκε στο δρόμο;

Ο Γιώργος Διαμαντόπουλος. Αδίκησε τον εαυτό του, γιατί θα μπορούσε να κάνει πολλά περισσότερα απ’ όσα λίγα μας έδειξε. Τεράστιο ταλέντο. Επιθετικά, τουλάχιστον…

Κόουτς Φιλέρη, ποιον παίκτη εντος και εκτος ΝΒΑ θα ήθελες να εχεις στην ομάδα σου

Τον Άρβιντας Σαμπόνις. Ήξερε μπάσκετ όσο κανένας άλλος μπασκετμπολίστας που εμφανίστηκε και στις δυο Ηπείρους…

Ποια μπασκετική προσωπικότητα εντος και εκτος ΝΒΑ θαυμάζεις περισσότερο;   

Στο ΝΒΑ δεν έχω πάει, άρα θα μιλήσω για την Ευρώπη. Πιστεύω ότι στην Ελλάδα έχουμε την τύχη να βρίσκονται δυο κορυφαίοι προπονητές. Ίβκοβιτς και Ομπράντοβιτς. Όποιος τους έχει ζήσει, έστω κι ένα βράδυ, καταλαβαίνει τι εννοώ

Ο καλύτερος όλων των εποχών; Μάτζικ ή Τζορνταν;

Να πάρω τον Λάρι Μπέρντ; Όχι ε; Εντάξει. Θα πω Τζόρνταν, γιατί η ιδιοφυΐα του Μάτζικ, δεν μπορεί να συγκριθεί με την επιρροή που είχε σε ολόκληρο το μπάσκετ ο Τζόρνταν. Έπαιζε κάθε παιχνίδι λες και ήταν ο τελευταίος τελικός των πλέι-οφ και όσο εξωγήινος έμοιαζε μέσα στο γήπεδο, άλλο τόσο ανθρώπινος και ευάλωτος αποδείχθηκε έξω απ’ αυτό…

Το καλύτερο δίδυμο; Γκάλης – Γιαννάκης ή Διαμαντίδης - Παπαλουκάς;

Γκάλης-Γιαννάκης. Πρώτα απ’ όλα γιατί ήταν πραγματικά δίδυμο, τόσο στον Άρη, όσο και στην Εθνική Ομάδα. Μπορεί Διαμαντίδης και Παπαλουκάς να έχουν μεγαλύτερα αθλητικά ή μπασκετικά προσόντα (που δεν το πιστεύω) ωστόσο θα επαναλάβω ότι η επιρροή Γκάλη και Γιαννάκη στο ελληνικό μπάσκετ ήταν ανάλογη με εκείνη του Τζόρνταν σε ολόκληρο τον κόσμο. Ίσως, αν με ρωτήσεις σε πέντε χρόνια όταν θα έχουν σταματήσει Διαμαντίδης και Παπαλουκάς να το σκεφτώ πιο πολύ…

Ποια περιγραφή σου θεωρείς ότι είναι η καλύτερη που εχεις κάνει ποτέ;

Αυτό πρέπει να το πουν όσοι κι αν με άκουσαν να περιγράφω. Αν πάντως επιμένεις είναι ένας αγώνας της Εθνικής Ομάδας στο Μουντομπάσκετ του Τορόντο το 1994. Με κινητό τηλέφωνο κι έναν Καναδό αστυνομικό να έχει ένα γκλομπ πίσω από την πλάτη μου…

Αν η καριέρα σου σταματούσε αύριο και ήθελες να απευθύνεις 2-3 ευχαριστώ, σε ποιους θα τα έλεγες;

Στον πατέρα μου, γιατί ήταν ο πρώτος άνθρωπος που διάβασε τα πρωτόλεια ρεπορτάζ και στωικά υπέμενε τα αλλεπάλληλα πήγαινε έλα στα αεροδρόμια, στον Γιάννη Διακογιάννη γιατί ήταν- στη διάρκεια της εφηβείας μου- ο ζωντανός επαγγελματικός προσανατολισμός μου, στον Θόδωρο Νικολαΐδη γιατί με δυο κουβέντες, εδώ και χρόνια, σου δίνει να καταλάβεις πολλά περισσότερα και στον Βασίλη Σκουντή…

Ποιος είναι ο καλύτερος σου φίλος από τον χώρο του μπάσκετ;

Είναι ο πρώην μάνατζερ του Ολυμπιακού, Τάκης Λιβιεράτος…

Ποιος είναι ο καλυτερος σου φίλος – δημοσιογράφος;

Ο Βασίλης Σκουντής, ο Αλέξης Σπυρόπουλος, ο συνονόματος (και ομόκιλος) Γιάννης Λαμπίρης  και ο τρελός Παντελής Διαμαντόπουλος. Θα ήθελα να έχω ακόμη την παρέα του Γιάννη Αντωνόπουλου, αλλά δυστυχώς έφυγε πολύ γρήγορα από κοντά μας...

Ποιον συνάδελφό σου εκτιμάς και ισως ζηλεύεις λίγο ( με την καλή έννοια ) για τη δουλειά του;

Τον Αλέξη Σπυρόπουλο για τον τρόπο που μεταδίδει και τα ωραία παιχνίδια που βλέπει…

Ποιος ξένος παίκτης ειχε τον καλύτερο χαρακτήρα;

Δεν είναι ακριβώς ξένος, αλλά ο Ντράγκαν Τάρλατς ήταν «ψυχούλα».

Ποιος Ελληνας παίκτης είχε τον καλύτερο χαρακτήρα;

Ο Παναγιώτης Φασούλας, γιατί εκτός των άλλων μιλάς μαζί του περί παντός του επιστητού. Αστείρευτος σε χιούμορ και σαρκασμό. Ειδικά όταν δεν συμφωνεί μαζί σου. Δηλαδή, ως συνήθως!

Ποιος αγώνας σου εχει μείνει βαθιά χαραγμένος;

Εντάξει, δεν υπάρχει σύγκριση. Ο τελικός του 1987, στο Ευρωμπάσκετ της Αθήνας, δεν συγκρίνεται με κανέναν άλλο. Όσα χρόνια κι αν περάσουν δεν πρόκειται να τον ξεχάσω, ακόμη θυμάμαι τις πρώτες γραμμές που έγραψα στην «Πρώτη»: «Ο Χρυσάφης (συγγνώμη Αργύρη που σου παραφράζουμε το όνομα) Καμπούρης … κλπ, κλπ». Όποιος έχει δει αυτό το ματς, νομίζω ότι θα έχει την ίδια άποψη…

Από ποιον θα ήθελες να πάρεις συνέντευξη;

Από τον Ζοζέ Μουρίνιο.

Με ποιον μπασκετάνθρωπο θέλεις να βγεις για φαγητό;

Επειδή, έχω επιθυμήσει ειδικά κάποια βράδια στο Μόναχο, τον Ευθύμη Κιουμουρτζόγλου.

Υστερα από τόσα χρόνια καριέρας και αναγνώρισης στο χώρο σου, εχεις άλλες επαγγελματικές φιλοδοξίες;

Φιλοδοξίες δεν είχα ποτέ. Δεν κάνουν καλό, γιατί σε προσγειώνουν ανώμαλα. Σχέδια ναι. Ειδικά στο Ιντερνετ, όπου έχω την τύχη να είμαι επικεφαλής σε μια ιστοσελίδα όπως το Sport24.gr. Ήταν ευτυχής συγκυρία η συνύπαρξή μου, από το 2005 και μετά στην συγκεκριμένη προσπάθεια γιατί έκανα πράγματα που πάντοτε ήθελα, αλλά και που μου δίνεται η δυνατότητα για ακόμη περισσότερα στο μέλλον.

Ποιον θυμάσαι σαν τον πλεον βρώμικο παίκτη που πέρασε ποτέ από την Α1;

Βρώμικα έπαιζε ο Σάβιτς αλλά ήταν παιχταράς!

Περιμένεις πως και πως…

Να έρθει η Τρίτη για να πάρω τα δυο παιδιά μου από το σχολείο. Μοναδική αίσθηση και θα έπρεπε να το κάνω συχνότερα!

Ποιο κλισέ βαριέσαι αφόρητα;

Μίλησε για όλους και για όλα…

Από το cd player σου δεν λείπει…

Σαββόπουλος

Σε ποια περίπτωση επιλέγεις να πείς ψέματα;

Ψέματα; Λένε οι δημοσιογράφοι ψέματα;

Η καλύτερη συνέντευξη που εχεις πάρει ποτέ…

Από τον Άρβιντας Σαμπόνις, το 1984 σε ένα ξενοδοχείο της παραλιακής, όταν παρέα με τον Βασίλη Σκουντή τον ξυπνήσαμε στη 1 μετά τα μεσάνυχτα κι αφού προηγουμένως είχαμε δωροδοκήσει τον μάνατζερ της Ζαλγκίρις Κάουνας, Τοκέ Σεμιόν Σεμιόνοβιτς με πέντε-έξι κόκα-κόλες! Δίπλα στον Σαμπόνις κοιμόταν ένας … τύπος που έμοιαζε με τον Χάγκριντ του Χάρι Πότερ, ονόματι Ραϊμούντας Τσίβιλις!

Οταν δεν ασχολείσαι με το μπασκετ και τη δημοσιογραφία, ποια είναι η πιο αγαπημένη σου ασχολία;

Μου αρέσουν τα βιβλία. Ειδικά όσα έχουν σχέση με την ιστορία της αντίστασης του εμφυλίου και της αριστεράς.

Σε ποιο αθλητικό γεγονός θα ηθελες πολύ να ησουν παρών;

Στο Μουντομπάσκετ του 1990 στο οποίο δεν μπόρεσα να πάω γιατί υπηρετούσα την στρατιωτική μου θητεία

Αν άλλαζες επάγγελμα τι θα ήθελες να κάνεις;

Καθηγητής σε λύκειο (βίτσιο;)

Ποιες προλήψεις εχεις;

Δεν έχω. Δεν τις πιστεύω κιόλας

Η πιο συχνή συμβουλή που δίνεις στους νεους δημοσιογράφους;

Ξαναδιαβάστε ό,τι γράψατε. Βάλτε τον εαυτό σας στη θέση του αναγνώστη

Ημερομηνία που θα σου μείνει αξέχαστη…

2/9/2000 και 20/6/2002. Ημερομηνίες γέννησης των δυο γιών μου, Βασίλη και Άγγελου.

Τι δεν σου αρέσει στη δουλειά σου;

Η πλήρης απαξίωση του δημοσιογράφου και η ανυπαρξία της Ένωσης Συντακτών σε κάθε επίπεδο. Δυστυχώς έχουμε και τους … συνδικαλιστές που μας αξίζουν.

Θέμα συζήτησης που απεχθάνεσαι;

Οτιδήποτε έχει σχέση με ριάλιτι…

Ποια θεωρείς ότι είναι η μαύρη κηλίδα στην καριέρα σου και σε έκανε να μετανοιώσεις;

Όταν έφυγα από το Nova για να πάω στον ΑΝΤ1. Ακόμη το μετανιώνω…

Ποιος κατά τη γνώμη σου είναι ο πιο αδικημένος μπασκετάνθρωπος;

Ο Παναγιώτης Γιαννάκης. Δεν του άξιζε η απαξίωση και η διαγραφή μονομιάς, μοναδικών μπασκετικών κατορθωμάτων.

Μετα από την ένταση της δουλειάς, τι σε γαληνεύει;

Ένα καλό δείπνο, αν και τις ώρες που τρώμε –όταν γίνεται κάτι τέτοιο- θα έπρεπε να σερβίρουν … πρωινό.

Αγαπημένο σου απόφθεγμα;

«Κουράστηκες»!

Ποια ερώτηση εχεις βαρεθεί να ακους;

«Εσύ δεν ήσουν αυτός που μετέδωσε το 2002 τον τελικό του Παναθηναϊκού στη Μπολόνια;»

Σε ποια ερώτηση θες να απαντήσεις;

Σε καμία. Αρκετές ήταν!

Βάλε έναν τίτλο σε αυτή τη συνέντευξη

Ξέρω κι εγώ;

= = =

Το σχόλιο μου

= = =

Ο άνθρωπος είναι η επιτομή της απλότητας και της συνέπειας. Το πρωι του ζήτησα τη συνέντευξη και το ιδιο βράδι ο Γιάννης Φιλέρης μου απάντησε! Αν ολοι οι προβεβλημένοι άνθρωποι είχαν αυτή τη νοοτροπία, ο κόσμος μας θα ηταν καλύτερος…

Βρήκα τις απαντήσεις του ενδιαφέρουσες, χωρίς τα άφθονα δημοσιογραφικά κλισέ με την ξύλινη γλώσσα και τα περί μη συγκρίσεων και διαφορετικών εποχών. Ως αναγνώστη, εμένα με διασκέδασε και οσοι αγαπαμε το μπάσκετ, έχουμε μια καλή αοφρμή να κάνουμε ένα ταξίδι αναμνήσεων...

Τη φραση «πνευματικα δικαιωματα» τη βαριεμαι και ως σκεψη.

Ότι θελετε παρτε, αντιγραψτε, κλεψτε, βαλτε τρουφα και καλη σας ορεξη.
Απλως, απευθυνομενος στο φιλοτιμο σας, μπορειτε να αναφερετε ότι το πηρατε από το www.suspectblog.gr

ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΡΙΑ

Καιρό είχα να λάβω γράμμα. Όταν το διάβασα σκέφτηκα «ε, ρε προβλήματα που εχει ο κόσμος» αλλά ως όφειλα στη συνείδηση μου, απάντησα... 

 = = =

dear mister   SUSPECT,

                           Εκτιμω την ειλικρινια με την οποια αντιμετωπιζεις  τις ερωτησεις των αναγνωστων, και μου αρεσει πολυ ο ρεαλσμος που παραθετεις στα θεματα σε συνδυασμο με την ψυχολογικη αναλυση(που προφανως  εχεις γνωσεις).. .Ειμαι 19 ετων, φοιτητρια  και λιγο ή πολυ ερωτευμενη με εναν καθηγητη μου.........Θα μου πεις και που το πρωτοτυπο...??

Τον γνωρισα μεσα απο το μαθημα που διδασκε και οντας σαν μια απο τους καλους  φοιτητες γρηγορα με ξεχωρισε και αρχισε να μου δινει  περισσοτερο προσοχη  και ενδιαφερον.......Εξωτερικα  ειμαι  πολυ εμφανιση, οπως μου λενε , και ωραια οπως με χαρακτηρισε ο ιδιος......... Στην σχολη ειναι ενας απο τους καθηγητες που με βοηθαει σε καθε μου απορια και προβλημα   (καθως παραληλα αυτα τα χρονια δουλευω πολλες ωρες)   και ενας ανθρωπος που εχει κερδισει την εμπιστοσυνη μου , εστω και με το λιγο και τυπικο που τον γνωριζω......σε ενα  απο τα τελευτεα μαθηματα που ειχα περσυ μαζι του και που μειναμε μονοι μας........του εξεθεσα την επιθυμια μου να τον δω και εκτος σχολης...........και αυτο που μου απαντησε ειναι οτι ειναι καθηγητησ.οτι ειμαι καλη και καταπλικτικη κοπελα........ και ολο αυτο ενω μου  επιασει το χερι  και μου το χαιδεψε...............εχω μια σχεση εδω και 4 χρονια..  η οποια μαλλον δεν με εκφραζει ............. εχω δεθει απο αρκετα μικρη ηλικια και τωρα νιωθω παγιδευμενη και δεν θελω να πληγωσω αυτον που εχω διπλα μου.........

Νιωθω μοιρασμενη στα δυο, εκτεθειμενη  και ποσο μα τοσο μπερδεμενη...........μετα το σκηνικο με το καθηγητη, του εστειλα μαιλ ζητωντας συγνωμη  για την αβολη θεση στην οποια τον εβαλα και οτι ντεπομαι..........και μου απαντησε οτι δεν το εβαλα ποτε σε αβολη θεση και οτι ειναι αναγκασμενος να εξαντλεει την αυστηροτητα του οταν προκειτει οι  συνεπειες να επηρεασουν  και τριτους περα απο αυτον , (φοιτητες)......κι ομως  εγω απο την πρωτη   που τον ειδα αισ8αν8ηκα περιεργα,ακομα και σημερα μιλαμε αρκετες φορεσ με τα ματια , τον εχω διπλα μου σε οτι απορια και αν εχω και αυτος ειναι παντα προθυμος να με βοηθησει........ μιλαμε χωρισ λογια και οταν βρισκομαστε κατα τυχη χωρισ κοσμο εχει την ιδια αμηχανια με  μενα......

Ισως  ειναι ενας απλος ενθουσιασμος μου, εχουμε μολις 13 χρονια διαφορας και περα απο την εμφανιση του, ειναι ενας πολυ ωραος αντρας, εχω ερωτευτει το μυαλο του, την διαφορετικοτητα του και την απλοτητα του..........αισθανομαι φοβερες ενοχες απεναντι στην σχεση μου..................... και παραλυτη μπροστα στον καθηγητη μου, μου δειχνει οτι με συμπαθει πολυ ,και ολα τα υπολοιπα ειναι βλεματα, ματιες  με γλυκητητα..............αυτο  που με τρελαινει περισσοτερο ειναι που δεν ξερω............ αν με εκτιμα απλως ..αν αισθανεται κατι παραπανω η απλα τιποτα και απλα κολακευεται .......... θα ηθελα την αποψη σου............

σε ευχαριστω

Ευτερπη

= = = =

ΚΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΟΥ

= = = =

Αγαπητή Ευτέρπη,

Σε ευχαριστώ πολύ για την επικοινωνία. Ότι σου γράψω δεν αποτελεί κάποια σοφία και γνώση αλλά μόνο η άποψη μου. Εισαι ενήλικας και είναι δική σου ευθύνη αν θα τη λάβεις υπόψη σου.

Καταρχάς σου εύχομαι να βελτιώσεις τα ελληνικά σου. Εχεις καιρό για έρωτες.

Θεωρώ ότι είσαι ευτυχισμένη. Μακάρι να είναι αυτά τα προβλήματά μας.

Σεβόμενος όμως το μήνυμα σου προσπαθώ να σου απαντήσω όχι όπως θα έκανα σε έναν συνομίληκο φίλο μου αλλά μπαίνοντας στη θέση σου.

Εστω λοιπόν ότι λες αλήθεια και είσαι πολύ όμορφη. Λογικό είναι να εισπράττεις βλέμματα και ενδιαφέροντα. Στο κάτω κάτω της γραφής καλύτερα να σε κοιτούν παρά να σε αγνοούν. Σημασία όμως, εχει πως τα διαχειρίζεσαι.

Οσο μπορείς, να είσαι εντάξει γλυκιά μου. Και στον εαυτό σου και σε όσους σε περιβάλλουν.

Η αλήθεια είναι πως οι σχέσεις 4 ετών στην ηλικία σου κάπου εδώ ξεφουσκώνουν. Τρομάζεις στην ιδεα ότι θα ζήσεις μια ζωή με τον πρώτο σου έρωτα χωρίς να εχεις δει κάτι άλλο, οποτε η εντύπωση μου είναι πως θα χωρίσεις σύντομα. Οι πειρασμοί είναι πολλοί, μεγαλώνεις, εξελίσσεσαι, αλλάζεις, μου φαίνεται δύσκολο να κρατήσεις τη σχέση σου. Αν όμως είσαι καλα σε αυτή ( που ολως τυχαίως δεν μου έγραψες τίποτα για την παρούσα σχέση σου – μόνο για τις ενοχές σου ) δεν χρειάζεται να τη διαλύσεις.  Από την άλλη είσαι μόλις 19, οπότε είναι πιο εύκολο να δίνεσαι, να χωρίζεις, να ερωτεύεσαι, να τα φτιάχνεις, να τα χαλάς και ξανά μανά μέχρι κάπου να κατασταλάξεις.

Με τον καθηγητή σου καταλαβαίνω την ερωτική σου τάση. Δεν ξέρω τι θα γίνει αλλά οφείλω να σημειώσω το μετά. Αν ο καθηγητής σου περάσει τη διαχωριστική γραμμή καθότι δεν υπάρχει άνδρας στον πλανήτη που να μην κοιτάξει μια όμορφη 19χρονη, να ξέρεις ότι μπορεί η εμπειρία να σου αρέσει. Δεν θα υπάρχει όμως μετά και θα εχεις διαλύσει και μια ψυχή που σε αγαπάει.

Ο ανω των 30 καθηγητής σου θα κάνει πολύ ευχαρίστως σεξ μαζί σου. Δεν τον χαλάει.  Τρελός είναι; Είναι μεγάλη αυτοεπιβεβαίωση για έναν άνδρα να ειπράττει ότι περνάει η μπογιά του στα πιπίνια. [ΣΣ. Που να δεις πως ξανανοιώνουν οι 35αρες όταν τα φτιάχνουν με μικρότερο! Σαν έφηβες χορεύουν! ] Τι άλλο όμως μπορεί να κάνει; Συνήθως σχέσεις με μεγάλη διαφορά ηλικίας, κάποιος παίρνει έναν πατρικό ή μητρικό ρόλο αντίστοιχα. Μετά από λίγο θα αισθανθείς την ανάγκη αυτονόμησης, ανεξαρτησίας, αυτενέργειας και χαίρετε. Θα σε συμβουλέψει μια, δυο, εκατό για ότι θέματα μπορείς να φανταστείς. Και μετά;

Εσυ τι θα μπορείς να του προσφέρεις; Το σώμα σου; Μια χαρά. Για πόσο; Τον έρωτα σου; Τα έχει περάσει. Δεν έχει μέλλον καλή μου Ευτέρπη.

Αν θέλεις να πας μαζί του για την εμπειρία, στο καλό και να σε χαρεί ο τυχερός. Επειδή όμως δεν φαίνεσαι για τέτοια κοπέλα καθώς ούτε θα μου έγραφες, ούτε τύψεις θα ένοιωθες, και οντας όμορφη με πολλές προσεγγίσεις φαντάζομαι, είσαι 4 χρόνια σε σχέση, πάει να πει πως το βλέπεις πολύ πιο αγνα από ένα πήδημα.

Σου λέω λοιπόν πως δεν μπορείς να κάνεις σχέση μαζί του. Μόνο μια εμπειρία μπορείς να εχεις. Ακόμα και αν είναι από τους τύπους που δεν τον νοιάζει ο γάμος ή η σοβαρή σχέση και δεν κολλήσει στη διαφορά ηλίκίας και ότι είσαι φοιτήτρια και είναι καθηγητής, και πάει μαζί σου, μετά από 2-3 χρόνια θα τον εγκαταλείψεις. Ούτε θα μπορείτε να διασκεδάσετε στα ιδια μέρη, το κλάμπινγκ, θα το βαριέται αφόρητα που εσένα πιθανώς να σε ενθουσιάζει, οι ταινίες που θα παρακολουθεί θα σου είναι βαρετές και δεν νομίζω ότι στα 19 σου μπορείς να σταθείς σε έναν 32αρη. Ούτε αυτός να σε καταλάβει στην μετ-εφηβική τρέλα σου.

Οσο μεγαλώνει ο άνδρας θέλει τη γυναίκα και σύντροφο και νοικοκυρά. Ακόμα και αυτός που λέει ότι νοιάζεται μόνο για περνάει καλά, πίστεψέ με, ξενερώνει όταν μια γυναίκα απλως βγαίνει έξω καλλωπίζοντας τον εαυτό της και δεν έχει ιδεα από τα του σπιτιού. Δεν σε κατηγορώ, φοιτήτρια είσαι, αλλα πρέπει να σπουδάσεις. Όμως, σας χωρίζει χάος. Οι έρωτες μπορούν να περιμένουν λίγο. Τελείωνε με τις σπουδές σου, βγες στην αγορά εργασίας ( σοβαρά εννοώ όχι πρόχειρες δουλειές για χαρτζιλίκι ή της νύχτας ) και θα εχεις όλο το χρονο για έρωτες και σεξ. Δεν σε εμποδίζει κανείς.

Αν ησουν 25 και ηταν 35, να είχες εργασιακή εμπειρία, να ήσουν αυτόνομη, να είχες ξεμπερδέψει από σπουδές κλπ, κάπου να το καταλάβω. Όμως τώρα, βλέπω ότι εχεις ερωτευθεί τον φοιτητικό μπαμπά σου. Ανθρώπινο, το καταλαβαίνω, πήγαινε αν θες να δεις πως είναι αλλά να ξέρεις δεν θα πάει μακριά.

Δεν θέλω να σου τονώσω τις τύψεις για τη σχέση σου. «Αυτόν δεν τον σκέφτεσαι;». Τα συναισθήματα μπαίνουν ύπουλα μέσα μας. Είσαι με κάποιον, περνάς καλά, περνούν τα χρόνια δένεσαι και …ξαφνικά ωπ! Ερχεται ο Θεός!

Κλονίζεσαι.

Είναι φυσιολογικό. Σου προτείνω να περιμένεις. Εσυ είσαι σφόδρα ερωτευμένη. Ο καθηγητής σου ερεθίζεται ως φυσιολογικός άνδρας και κάνει μια προσπάθεια να κρατήσει τις αποστάσεις του. Αφησέ το προς το παρόν και μην «τρίβεσαι» με συνεχείς ερωτήσεις, απορίες, αναλύσεις για τα «μαθήματα».  Την κίνηση σου την έκανες, ( και έδειξες αρκετό θράσσος είναι η αλήθεια ) και μην το συνεχίσεις γιατί θα σε πάρει σαν πουτανάκι και είναι σημαντικό για σένα και τον κάθε άνθρωπο να μη χάνει την αξιοπρέπεια του.  

Ασε τον χρόνο να κυλήσει. Μπορεί να σου περάσει, μπορεί να χωρίσεις ή να αγαπήσεις πιο πολύ τον δικό σου, μπορεί ο καθηγητής σου να κάνει την έξοδο του Μεσολογγίου και να σου την πέσει, μπορεί να κρατήσει την αυτοπειθαρχία του, μπορεί να τα φτιάξει με άλλη, θα δεις που πάει…

Σου εύχομαι να κάνεις το καλύτερο δυνατό για σένα και κυριώς ότι κάνεις, να ξέρεις γιατί το κάνεις, συνειδητοποιημένα.

yours,

Suspect

ATTENBERG

Αν είχα μπροστά μου τη σκηνοθέτιδα της ταινίας, θα της έλεγα «Για τα ψυχολογικά σου προβλήματα εφευρέθηκε το ουίσκι. Εμας γιατί μας ταλαιπωρείς;»

Είπαμε να στηρίξουμε τον underground ελληνικό κινηματογράφο, αλλά αυτό το πράγμα δεν αντέχεται. Μια από τις χειρότερες ταινίες ολων των εποχών που είχα την ατυχία να παρακολουθήσω και για πρώτη φορά στη ζωη μου, στο διάλειμμα της ταινίας, στην τουαλέτα ρώτησα 3 θεατές αν είδαν κάτι που δεν το κατάλαβα.

Ανακουφίστηκα καθώς ολοι ηταν απογοητευμένοι.

Το στόρι της ταινίας είναι….εεεε….χμμμμ…καλά.

Η ταινία δεν εχει στόρι! Άλλη μια ελληνική παπαριά χωρίς σενάριο με διάφορες απίθανες επινοήσεις ώστε να γράψει το κοντέρ μιαμισυ ωρα για να αποχαιρετήσουμε τους θεατές.

Δεν ξέρω αν η Αθηνά Τσαγγάρη βγάζει παιδικά τραύματα ή εμπερίες από το σχολείο που προφανώς τα παιδάκια δεν την έπαιζαν ή αν στο γυμνάσιο δεν την κοίταγε κανένα αγοράκι αλλά με την αφιέρωση στο τέλος «στην αδερφή μου» μάλλον θέλει να δημοσιοποιήσει κάτι δικό της. Σεβαστό το δικαίωμα στην έκφραση αλλά για λόγους αυτοσεβασμού θα πρέπει να πληρώνεται ο θεατής για να δει αυτό το πράγμα και οσοι το εκτιμήσουν ως τέχνη ας βάλουν και δικά τους χρήματα στο ταμείο  με την έξοδο από τον κινηματογράφο και στους υπόλοιπους να μας τα δώσουν πίσω.

Βλέπεις λοιπόν μια κοπέλα που ζει στον κόσμο της νεας φυτίνης. Ασυναρτησίες στο τετράγωνο. «Δεν θέλω άντρες, μου αρέσουν οι γυναίκες αλλα δεν τις ποθώ, τις θαυμάζω». Φρόντιζει τον πατέρα της ο οποιος πάσχει από καρκίνο και οσονούπω τελειώνει ο επίγειος βιος του. Αυτός λεει κάτι άλλες ασυναρτησίες, για τον καπιταλισμό, τον ουμανισμό, την αστυφιλία, κάτι απίθανα φιλοσοφημένες βαρυγδουπιές και το water-ταβλι.

Η κοπέλα εχει μια φίλη. Διάλογοι για πέταμα σε χυδαία γλώσσα και κάποια στιγμή της χουφτώνει τα βυζιά. Και τη φιλάει. Μια άλλη στιγμή, παίζουν τένις.

Η κοπέλα γνωρίζει έναν τύπο. Τον γουστάρει. Κάνουν κάτι σαν σεξ. Δεν είναι άσχημη αλλα είναι αξύριστη.

Ο πατέρας πεθαίνει. Η τελευταία του επιθυμία ηταν η αποτέφρωση. Προφανώς είχε ψηφίσει τον Μπουτάρη αλλά αυτό είναι άλλο θέμα συζήτησης. Η κοπέλα σκορπάει τη στάχτη του στη θάλασσα. Fin.

Ως ιντερμέδιο που λέγανε παλαιά, θα δεις επίσης τις δύο φίλες να περπατούν σε ένα πλακόστρωτο και να κάνουν διάφορες αστείες φιγούρες στο άσχετο και σε άσχετα σημεία της ταινίας. Τέλος, βλέπεις την κοπέλα να μιμείται τους χιμπατζήδες σε ένα ντοκιμαντέρ που παρακολουθεί στην τηλεόραση. Με ολη την καλή διάθεση, να καταλάβω τον συμβολισμό για τους τηλεθεατές. Αλλά αφου ότι εχεις να μας πεις είναι 2 λεπτά γιατί το κάνεις 20;

Στο όνομα της τέχνης γίνονται εγκλήματα. Κάποιος μπορεί να πει για την ποιητική γραφή, για κάποιο λυρισμό που δεν είδα. Για το ότι πιθανώς δεν ξέρω από κινηματογράφο. Πάσα αντίρρηση δεκτή. Αν του άρεσε κανενός, ας μου πει γιατί. Οσο και και αν προσπάθησα δεν βρήκα ούτε ένα λόγο για να μου αρέσει. Το απόλυτο τίποτα με ολίγη από εγκεφαλική ανεπάρκεια το βαφτίζουμε τέχνη.

Διάλογοι μηδέν. Η επιτομή της χαζαμάρας και της ασυναρτησίας. Η φωτογραφία εντελώς μέτρια. Στην αισθητική προσπαθήσαμε αλλά τουλάχιστον ας έκανε ταινία μικρού μήκους. Για τις ερμηνείες, ακόμα και ο Μάρλον Μπράντο να έπαιζε, θα φαινόταν σαν τον Τσάκωνα. Η Αριάν Λαμπέντ πρέπει ως βασική προταγωνίστρια να πίστεψε πολύ σε αυτή την ταινία και φαίνεται ότι δούλεψε πολύ. Μάλλον το κορίτσι εχει ταλέντο αλλά σε αυτό το πράγμα, ακόμα και η συμμετοχή ως παγκάκι κερδίζει μετάλλιο επικίνδυνων αποστολών. Ελπίζω την επόμενη φορά να πάρει έναν σοβαρό ρόλο. Και να ξυριστεί.

Ο Μουρίκης είναι κάλτ. θέλω να τον δω σε ταινία με τον Ρένο Χαραλαμπίδη. Οι υπόλοιποι ντεκόρ.  

Αναζητούνται επειγόντως κείμενα για ελληνικές ταινίες. Μη μου πει κανείς ξυπνιτζής περί χαμηλού κόστους παραγωγή γιατί θα του θυμήσω το Gran Torino.

Με άριστα το δέκα: 0. Σωστά διάβασες, Μηδέν.

ΡΗΤΑ ΚΑΙ ΓΝΩΜΙΚΑ part 57

Η όμορφη γυναίκα είναι στολίδι αλλα  η καλή γυναίκα, θησαυρός.


Όλο το εμπόριο των πολυτελειών του κόσμου υπάρχει μόνο χάρη στις
απαιτήσεις της γυναίκας.


Η σοβαρη γυναίκα είναι το στολίδι του σπιτιού, και το ξεκωλο είναι το
κόσμημα του πεζοδρομίου.


Συγχρονη Ελληνίδα:  Mια γυναίκα που με διάφορα μέσα προκαλεί ποθους δεν εχει σκοπό να ικανοποιήσει κανέναν

Ντύσιμο: O πρόλογος στη γυναίκα, μερικές φορές ακόμη και όλο το βιβλίο.


Όμορφη και πιστή γυναίκα είναι σπάνιο φαινόμενο, το ίδιο όπως και
πετυχημένη μετάφραση ποιητικού έργου. Τέτοια μετάφραση συνήθως είναι
άσχημη αν είναι πιστή και είναι άπιστη αν είναι όμορφη.

Αν θέλεις να κάνεις ένα σοβαρό δώρο σε μια γυναίκα, σκέψου αν μπορεί να το φορέσει το βράδι.

Η γυναίκα έχει εκπληκτική διαίσθηση: Μπορεί να μαντέψει τα πάντα,
εκτός εκείνου που είναι ολοφάνερο.

Πίσω από κάθε γυναίκα που ξεχώρισε βρίσκεται ένας άντρας που την παράτησε.



Γυναικεία λογική: Εντάξει δεν είχα δίκαιο, αλλά εσύ θα μπορούσες
τουλάχιστον να ζητήσεις συγγνώμη.

Η γυναίκα πρέπει να ντύνεται έτσι, ώστε ο άνδρας να θέλει να τη γδύνει.


Στη γυναίκα που εχει κάποιος άλλος, ο διάβολος βάζει ένα κουταλάκι μέλι.


Η γυναίκα θέλει πολλά από έναν άνδρα, αλλά ο άνδρας θέλει μόνο ένα,
όμως από πολλές γυναίκες.

Εκείνος που αγαπά πολλές γυναίκες ξέρει τις γυναίκες, εκείνος που
αγαπά μια γυναίκα γνωρίζει την αγάπη.


Η λέξη "όχι" μέχρι τώρα είναι το πιο ασφαλές και αποτελεσματικό
αντισυλληπτικό μέσο.

ΜΑΝΤΕΙΑ

Συνηθίζουμε για αυτο το φοβερό «καλό» του χρόνου να παίζουμε χαρτιά

Συνηθίζουμε στις δύσκολες στιγμές μας να καταφεύγουμε σε διάφορους απατεώνες για να μας πουν το μέλλον.

Κλέβω απο εδω: http://www.impantokratoros.gr/alevizopoulos-manteia.el.aspx ενα κείμενο που αξίζει να διαβαστεί.

Ως πρώτο κείμενο για το 2011, εύχομαι να προσπαθούμε για το καλύτερο χωρίς να μας εκμεταλλεύονται με τη συγκατάθεση μας…

= = =

 ΕΙΔΗ ΜΑΝΤΕΙΑΣ

α) Εισαγωγικά

Μαντεία είναι η «προφητική δύναμη», με την οποία «προλέγει» κανείς το μέλλον. Υπάρχουν διάφορες μορ­φές μαντείας. Στη «Σολομωνική», που από τους αποκρυφιστές λογίζεται έργο του Σολομώντα, χωρίς βέβαια αυτό να έχει καμμία ιστορική βάση, αναφέρονται ποικίλες μορφές μαντείας, όπως με τη βοήθεια καθρέφτη, χρημά­των, καφέ, παπουτσιών, καρφίτσας, χαρτιού, ασπράδι αυγού, κοραλλιών, πολύτιμων λίθων, του Ηλίου, της Σελήνης, του χιονιού, των αστέρων, του νερού, του ατμού, της φωτιάς, του καπνού, του αέρα, δένδρων, πουλιών κ.ο.κ. (Η Σολομωνική, υπό Αντωνίου Πισσάνου, Αθή­ναι).

Στις τελευταίες δεκαετίες η ποικιλόμορφη μαντεία κερδίζει έδαφος και στη χώρα μας. Είναι ενδιαφέροντα τα στοιχεία που προκύπτουν από γκάλοπ της εταιρείας Κάππα Research, που έγινε για λογαριασμό του περιοδικού Ταχυδρόμος στην Αθήνα και στον Πειραιά από 3-8 Ιουλίου 1992, σε δείγμα 555 ατόμων.

Στην ερώτηση πόσο παίρνουν υπόψη τους το ωροσκό­πιο στις αποφάσεις τους, στις επιλογές τους και στο τι πρέπει να προσέξουν, απάντησαν με «πολύ» 3,25% με «αρκετά» 7,94%, «λίγο» 23,10% και «καθόλου» 58,84%. Στην ερώτηση, κατά πόσο πιστεύουν πως τα άστρα επη­ρεάζουν τις δραστηριότητές μας απάντησαν 11,55% με «ναι», 20,58% με «μάλλον ναι», 11,73% με «μάλλον όχι» και μόνο 46,21% με «όχι». Από τους ερωτηθέντες, ανεξάρτητα από το ποια σημασία δίνουν στα ζώδια 11,01% παρακολουθούν σχεδόν καθημερινά το ωροσκόπιο, 30,87% ευκαιριακά, 13,36% «αραιά και πού», 22,38% «πο­λύ σπάνια» και μόνο 16,97% δεν παρακολουθούν ποτέ το ωροσκόπιο.

Τό γκάλοπ έδειξε επίσης πως από τους ερωτηθέντες 15,70% πιστεύουν στη χειρομαντεία, 11,01% στα μέν­τιουμ, 14,98% στην καφεμαντεία. Στην ερώτηση «σας έ­χουν πει ποτέ το φλυτζάνι» απάντησαν με «ναι» 54,15%, ενώ 40,07% έχουν δεχθεί να τους ρίξουν τα χαρτιά και 8,30% πήγαν σε μέντιουμ (Ταχυδρόμος 29.7.1992).

Στη συνέχεια θα αναφερθούμε συνοπτικά στα κυριώτερα είδη μαντείας που εξαπλώνονται και στη χώρα μας.

β) Χαρτομαντεία 

Πρόκειται για την τράπουλα Ταρώ (Τα-Ρώ = Βασιλι­κός Δρόμος). Η τράπουλα αυτή αποτελείται από 78 συμ­βολικές παραστάσεις· τη «Μεγάλη Αρκάνα (στα ιταλικά αρκάνα σημαίνει απόκρυφη) με 22 χαρτιά, που αποτε­λούν τα «μυστικά κλειδιά», τα οποία αντιστοιχούν στις εκφράσεις ή ιδιότητες του Θεού, και τη «Μικρή Αρκάνα», με 56 χαρτιά, που αντιστοιχούν στις ανθρώπινες σχέσεις.

Η ακριβής ιστορία της τράπουλας δεν είναι γνωστή. Υπάρχει η άποψη πως πατρίδα της είναι η Αίγυπτος. Οι παλαιοί Αιγύπτιοι είχαν 22 πίνακες διαλογισμού. Κάθε υποψήφιος ιερέας του ναού όφειλε να γνωρίζει τη σημα­σία των πινάκων αυτών. Κατά άλλη άποψη πατρίδα της τράπουλας είναι η Ινδία και τα χαρτιά της ήταν εξεικόνιση του θεού Βισνού. Διαφωνία υπάρχει και στο θέμα της μεταφοράς της τράπουλας στην Ευρώπη. Μερικοί υ­ποστηρίζουν ότι αυτό έγινε από τους σταυροφόρους. Άλλοι πιστεύουν πως οι τσιγγάνοι ήσαν εκείνοι που έ­φεραν την τράπουλα ταρώ στη δική μας Ήπειρο. Σήμερα οι τεχνικές της τράπουλας χρησιμοποιούνται ευρύτατα από δυο κυρίως φορείς: από εσωτεριστικές ομάδες, που βλέπουν στην τράπουλα το «μυστικό κλειδί» για την κα­τανόηση της διδαχής τους και από τους τσιγγάνους, που χρησιμοποιούν την τράπουλα για μαντεία.

Στις ημέρες μας επιχειρείται νέα πρόσβαση στην τρά­πουλα ταρώ, με τη βοήθεια της ψυχολογίας του βάθους. Τα 22 χαρτιά εκλαμβάνονται ως εικόνες της ψυχής. Βαθειά στο εσωτερικό του ο άνθρωπος φέρει την ίδια πραγ­ματικότητα, όπως απεικονίζεται και στα χαρτιά της τρά­πουλας ταρώ. Με την μυστική ανταπόκριση της κατά­στασης της ψυχής με την τράπουλα, ο άνθρωπος γνωρίζει τον εαυτό του και αναλύει αυτό που είναι μέσα κρυμμένο. Έτσι τα χαρτιά γίνονται καθρέφτης της ψυχής του ανθρώπου. Ο Erich Bauer γράφει χαρακτηριστικά:

«Στο παιχνίδι με την τράπουλα ταρώ ο άνθρωπος λαμ­βάνει απάντηση μέσω των χαρτιών που ξεσκεπάζει. Κά­ποιος παίζει ταρώ. Είναι ένας άνδρας που ρίχνει τα χαρ­τιά για να του δείξουν την αίτια της ζήλειας του. Ξεσκε­πάζει το χαρτί XV-Το Διάβολο. Βλέπει το δαίμονα με τους δύο ανθρώπους, άνδρα και γυναίκα που είναι σ' αυ­τόν αλυσοδεμένοι. Η εικόνα τον συγκλονίζει. Χωρίς να ξέρει γιατί, αισθάνεται τη σχέση μεταξύ του αισθήματός του, της ψυχικής του κατάστασης και της εικόνας. Μή­πως είναι αυτός και η γυναίκα του που είναι εκεί αλυσο­δεμένοι; Μήπως είναι εξηρτημένος από εκείνην ή μήπως και οι δύο τυραννιώνται από ένα άγριο δαίμονα; Πώς μπορεί να ελευθερωθεί από τα δεσμά;

Ο άνδρας ερευνά τις αλυσίδες και μ' αυτό τον τρόπο ερευνά την ψυχή του. Ο συμβολισμός του χαρτιού κα­τευθύνει την έρευνά του, την αίσθησά του σε μιά εντελώς καθορισμένη κατεύθυνση. Παρατηρεί την παρούσα ζωή του στο φως του χαρτιού αυτού, που εξεικονίζει τον Διά­βολο. Ο συμβολισμός του, η ατμόσφαιρα και ο ήχος της εικόνας βρίσκει ανταπόκριση στο βάθος της ψυχής του.

Τμήματα του παγόβουνου σπάζουν και εμφανίζονται στην επιφάνεια του ωκεανού. Ο άνθρωπος αποκτά συ­νείδηση της κατάστασής του... (Erich Bauer, Tarot. Quelle Therapeutischer Wandlung, Miinchen 1982, σ. 15).

Κατά τις εσωτεριστικές ομάδες το ρίξιμο των χαρτιών είναι είδος διαλογισμού, με την έννοια ότι δίνει κανείς στα χαρτιά ιδιαίτερη προσοχή. Χρειάζεται κατάλληλο μέρος κατά τον Ε. Bauer ένα μέρος που φυλάττει κανείς τα πράγματά του που είναι γεμάτα μυστήριο· μία εικόνα διαλογισμού, κρυστάλλινη σφαίρα, αλυσίδες, φυλαχτά, σύμβολα. Εκεί μπορεί κανείς να ρίξει τα χαρτιά, κατά προτίμηση το βράδυ ή τη νύχτα: «Άναψε ινδικά κεριά και (κανονικά) κεριά, άπλωσε το πανί του ταρώ, κάθησε μπροστά και άρχισε να συγκεντρώνεσαι και να εναρμο­νίζεσαι με το παιχνίδι. Κράτησε τα χαρτιά στα χέρια σου, διαπέρασε τα με την ενέργειά σου και πρόσεξε την αναπνοή σου.

Αν ρίχνεις τα χαρτιά για κάποιον άλλο κάθησε απέ­ναντί του. Δώστου την τράπουλα και πες του να ανακατέ­ψει καλά τα χαρτιά. Τότε ρίξε τα ανάποδα μπροστά του σε κυκλικό σχήμα. Τώρα πρέπει να συγκεντρωθείς από­λυτα στην ερώτησή του και να διαλέξεις με το αριστερό χέρι ένα χαρτί...» (Ε. Bauer, σ. 124).

Υπάρχουν πολλές «τεχνικές» στο ρίξιμο των χαρτιών και η καθεμιά χρησιμοποιεί ορισμένο αριθμό χαρτιών. Κατά μία τεχνική φανερώνει κανείς 7 χαρτιά και μ' αυτά δίδεται η «απάντηση» στο θέμα που απασχολεί τον «πε­λάτη». Η πληροφορία των χαρτιών αναφέρεται αντί­στοιχα: 1. στο εγώ του ατόμου, 2. στο τι τον καλύπτει, 3. στο τι τον φοβίζει, 4. στο τι τον σπρώχνει, 5. τι του ενα­πομένει, 6. τι του επιφυλάσσει το μέλλον, 7. τι τον αναγ­κάζει να πέσει κάτω. Κατά μία άλλη «τεχνική» ρίπτονται 4 χαρτιά, που απαντούν αντίστοιχα στα ερωτήματα: 1. Ποιος είμαι, 2. Τι με προκαλεί, τι με τραβάει, 3. Πώς άν­τιδρώ στην πρόκληση, 4. Τι με ελευθερώνει και με λυ­τρώνει. Κατά άλλη «τεχνική» τα χαρτιά που ρίπτονται δίνουν απαντήσεις στα ερωτήματα σε τρία επίπεδα: το συνειδητό, το ασυνείδητο, στο Κοσμικό.

Το «παιχνίδι» μπορεί να το «παίξει» κανείς για τον εαυτό του, για κάποιον άλλο ή μπορεί να γίνει και ως ο­μαδικό «παιχνίδι».

Η χαρτομαντεία στηρίζεται στην θρησκευτική πεποί­θηση ότι με το ανακάτεμα των χαρτιών αυτά φορτίζονται με την «ενέργεια του πελάτη». Μ' αυτό τον τρόπο χορη­γείται στα χαρτιά η εξουσία προσδιορισμού του μέλλον­τος. Η χαρτομαντεία, λένε οι οπαδοί της, χρησιμοποιεί το ενεργειακό πεδίο του πελάτη. Είναι το αποτέλεσμα των σκέψεων, των επιθυμιών και των διαθέσεών του. Έ­τσι η χαρτομαντεία αποτελεί «μηχανισμό ανάγνωσης» του μέλλοντος. Είναι ένας «καθρέφτης του μέλλοντος», όπως αυτό απεικονίζεται τη στιγμή που ασκείται η χαρ­τομαντεία.

Ο χαρτομάντης πιστεύει πως η τράπουλα μπορεί να δείξει τα μεμονωμένα γεγονότα της ζωής, πώς θα πάει η κατάσταση στο άμεσο μέλλον, αναφορικά με την εργα­σία, τις σπουδές, τα αισθηματικά προβλήματα, την οικο­γένεια κ.ο.κ. Δίδεται η υπόσχεση πως αν τα «μηνύματά» της ληφθούν σοβαρά υπόψη και γίνουν οι ανάλογες προ­σαρμογές και αλλαγές, οι προβλέψεις θ' αλλάξουν.

Η χαρτομαντεία είναι επικίνδυνη πρακτική για δύο λόγους: Διότι δημιουργείται εξάρτηση· ο πιστός της με­ταφέρει την ευθύνη των αποφάσεων για όλα τα θέματα της ζωής του στους χαρτομάντεις· σ' αυτούς παραχωρεί τις αποφάσεις που πρέπει ο ίδιος να πάρει. Αυτό έχει α­πρόβλεπτες συνέπειες για την όλη ζωή του. Ο Ε. Bauer προτρέπει:

Ο απλός τρόπος να εξοικειωθείς με την τράπουλα τα­ρώ είναι το παιχνίδι με το χαρτί της ημέρας. Διάλεξε το πρωί, αμέσως μετά το ξύπνημα ένα χαρτί. Χρησιμοποίη­σε κατ' αρχήν τα 22 χαρτιά που νικούν και αργότερα ο­λόκληρο το παιχνίδι. Το χαρτί που τράβηξες είναι είδος καθοδηγητικού αντικειμένου. Τα γεγονότα της ημέρας, η πορεία των πραγμάτων, όλα αυτά παρατηρούνται στο φως αυτού του χαρτιού. Ανακαλύπτεις πώς το πνεύμα του τα-ρώ συντελεί στον προσδιορισμό της ημέρας. Διαλέγεις το χαρτί XVI, τον «Πύργο της καταστροφής» και πληρο­φορείσαι πως η ημέρα θα είναι κατά περίεργο τρόπο απο­τυχημένη. Διαλέγεις το χαρτί ΙΧΧ, τον Ήλιο και η ημέρα θα είναι εύθυμη και ωραία» (σ. 124).

Εδώ βλέπουμε καθαρά την εξάρτηση που δημιουργεί­ται· ο οπαδός του ταρώ ξεκινάει την ημέρα του με τα χαρ­τιά και «το πνεύμα του ταρώ» προσδιορίζει και αξιολογεί την «ποιότητα» της ημέρας. Αλλά εκτός από αυτό, η χαρτομαντεία μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα για άλλου είδους μαντείες και μαγικά τελετουργικά. Σ' αυτή την περίπτωση το θύμα θα αναζητάει όλο και σκληρότε­ρα «ψυχοναρκωτικά».

γ) Καφεμαντεία

Η καφεμαντεία στηρίζεται στην πίστη πως το είδος των γραμμών, ο αριθμός των, οι διάφοροι σχηματισμοί και οι χρωματισμοί των στο φλυτζάνι του καφέ προσδιο­ρίζουν το μέλλον του πελάτη. Έτσι το θύμα κινδυνεύει να πέσει σε εξάρτηση, να προσαρμόσει τη ζωή του στα «δεδομένα» της καφεμαντείας, με απρόβλεπτες αρνητικές συνέπειες για τον ίδιο και την οικογένεια του. Μπορεί να πάρει λαθεμένες αποφάσεις, πέρα από κάθε λογική συ­νάφεια, και να προβεί σε ενέργειες ή παραλείψεις σημαν­τικές, με καταστροφικές συνέπειες. Έτσι λόγου χάρη α­ναφέρεται σε ανάλογο δημοσίευμα σε αθηναϊκό περιοδι­κό, ότι όταν στις γραμμές παρουσιάζονται «κυματισμοί», αυτό σημαίνει πως πρόκειται για «περίοδο με σκαμπανε­βάσματα. Δεν είμαστε αποτελεσματικοί σ' αυτή την πε­ρίοδο της ζωής μας». Αν σχηματίζεται σταυρός, «δείχνει μεγάλη στενοχώρια, ασθένεια, κατάθλιψη...» (Θησαυρός 27.11.1990, σε. 49).

Αν κανείς πιστέψει σ' αυτές τις προγνώσεις και συμ­περιφερθεί ανάλογα, θα δηλητηριάσει τη ζωή του και υ­πάρχει κίνδυνος να ζήσει αυτά τα γεγονότα, όχι επειδή τα πρόβλεψε η καφετζού, άλλά επειδή ο ίδιος, κάτω από την ψυχολογική κατάσταση της «πρόβλεψης» και της «βε­βαιότητας», εδημιούργησε τις απαραίτητες συνθήκες, ώ­στε να συμβούν!

δ) Χειρομαντεία

Η χειρομαντεία συναντάται στους παλαιούς πολιτι­σμούς της Μ. Ασίας, της Περσίας και της Κίνας. Οι Ά­ραβες τη χαρακτήρισαν «ακριβή επιστήμη». Κατά τον Α. Πισσάνο πρόκειται για «επιστήμη» που ανάγεται «εις τους προϊστορικούς χρόνους των Ινδών, των Αιγυπτίων, των Χαλδαίων και των Ελλήνων» (Αν. Πισσάνου, Χει­ρομαντεία. Μαγεία-Ιδεοπλασία, εκτοπλασία, αριθμοσοφία, Αθήνα 1977, σ. 7). Παρόμοια υποστηρίζουν ο Γ. Καραφουλίδης και η Ελίσαμπεθ Ντάνιελς Σκουάϊρ (Γ. Καραβουλίδη, Χειρομαντεία, Αθήνα 1980, σ. 13-16. Ε. Ντ. Σκουάϊρ, Χειρομαντεία, μετάφρ. Η. Σταυρίδη, Αθή­να 1976, σ. 17-25).

Στην Ευρώπη, κατά πάσα πιθανότητα η χειρομαντεία, έφθασε κατά τον Μεσαίωνα, μέσω τσιγγάνων. Σύντομα εξισώθηκε με τη μαγεία. Αποτέλεσμα ήταν, πολλοί οπα­δοί να οδηγηθούν στην πυρά από την Ιερά Εξέταση. Μεγάλος εκπρόσωπος της χειρομαντείας στην Ευρώπη αναδείχθηκε ο Γάλλος Desbarolles, ο οποίος την ανύψω­σε σε «απόκρυφη επιστήμη». Κατά τα τέλη του ΙΘ' αιώ­να, ένας αυθεντικός εκπρόσωπος της χειρομαντείας, ο κόμης Λουί Αμόν, αυτοονομαζόμενος Χείρων, έφερε την «απόκρυφη επιστήμη» σε σχέση με τον ινδουισμό. Σπούδασε στις Ινδίες, γνωρίστηκε με την Annie Besant και τον Σουάμι Βιβεκάντα και εξελέγη βασιλιάς των τσιγ­γάνων.

Οι χειρομάντεις συμπλέκουν την «επιστήμη» τους με την αστρολογία. Τα «όρη» της παλάμης είναι επτά, λέ­γουν, και το καθένα αντιστοιχεί με ένα από τους επτά πλανήτες (Αφροδίτη, Δίας, Κρόνος, Ήλιος η Απόλων, Ερμής, Άρης και Σελήνη). Ανάλογα μ' αυτές τις αντι­στοιχίες, υπάρχουν επτά διαφορετικοί τύποι ανθρώπων.

Κατά την Madame Α. De Thebes, «Κάθε πλανήτης, α­ναλόγως της μαγνητικής του δυνάμεως προσδίδει ειδικήν δύναμιν εις το παιδί που γεννάται, ήτις δύναμις δημιουρ­γεί το πεπρωμένον αυτού του παιδιού. Η δύναμις που α­ποκτά ούτω ο οργανισμός, φανερώνεται διά των γραμμών της παλάμης... Ούτω διά να μελετηθεί η τύχη, το πεπρω­μένον, πρέπει κατ' αρχήν να εξετασθή η δοθείσα υπό των αστέρων επίδρασις πρώτον και κατόπιν να μελετηθούν αι γραμμαί της χειρός» (Madame Α. De Thebes, Χειρομαν­τεία, μετάφρ. Ταν. Σπινόσα, Αθήναι, σ. 7).

Κατά την Secile Sagne, «η παλάμη είναι μια ιδιαίτερη γλώσσα, μια σφραγισμένη είδηση, ένα μεγάλο τηλεγρά­φημα από σάρκα και αίμα, που μας πληροφορεί για ένα πρόσωπο...» (C. Sangne, Andlesen, Geheimnisvolle Kra-fte, Miinchen 1984, σ. 11). Η χειρομαντεία, όπως και η αστρολογία, θέλουν να προσφέρουν «περιεκτική όψη του δρόμου της ζωής μας, ένα πολύ ή λίγο, λεπτομερή χάρτη της ύπαρξής μας, που δείχνει τους κύριους κλάδους, τις ακτές τις οποίες μπορεί κανείς να φτάσει, τους επικίνδυ­νους δρόμους, τους βάλτους, που καλύτερα να τους αποφεύγει κανείς, πιθανά σημεία στάσης, τις διαταραχές, τις περιοχές ευφορίας» (C. Sagne, σ. 148).

Κατά την Joyce Wilson «η πραγματική αξία της χειρο­μαντείας έγκειται στο ότι μας βοηθάει να κατανοήσουμε το πεπρωμένο μας και... να γνωρίσουμε τον εαυτό μας. Βοηθάει στην επίγνωση των δυνατοτήτων και των ορίων μας, των ταλέντων μας και των περιορισμών μας...» (J. Wilson, Χειρομαντεία, μετάφρ. Τάσος Δαρβέσης, Θεσ­σαλονίκη, σ. 9). Οι χειρομάντεις θεωρούν τις γραμμές του χεριού ως το ορατό τμήμα του ατέλειωτα μπερδεμέ­νου νήματος της Αριάδνης, που ενώνει το ασυνείδητο με το συνειδητό, την όλη μοίρα του ανθρώπου με την συγκε­κριμένη στιγμή.

Η εικόνα που παρουσιάζουν τα χέρια, λέγουν, έχει μια διπλή ανταπόκριση, στο εσωτερικό του ανθρώπου και στο σύμπαν. Έτσι η τεχνική της χειρομαντείας μάς δίνει πληροφορίες που προέρχονται «από τα έσω» και από τη «Συμπαντική πραγματικότητα». Στον αποκρυφισμό, ο άν­θρωπος αντιπροσωπεύει τον μικρόκοσμο του σύμπαντος (του μακρόκοσμου). Είναι το πεντάκτινο αστέρι, όπου το κεφάλι, τα δύο πόδια και τα δύο χέρια συμβολίζουν τις πέντε ακτίνες. Μέ τον ίδιο τρόπο λέγεται πως το χέρι αντιπροσωπεύει τον μικρόκοσμο στον άνθρωπο, όπου ο αντίχειρας και τα τέσσερα δάκτυλα συμβολίζουν τα πέντε σημεία (ακτίνες). Έτσι δεν πρέπει να φαίνεται παράξενο το γεγονός ότι όταν κάποιος βλέπει μια παλάμη, είναι σαν να βλέπει ολόκληρη τη ζωή σε μικρογραφία» (J. Wilson, σ. 14).

Κατά τον Α. Πισσάνο ο χειρομάντης είναι ανάγκη να γνωρίσει τα «αστρικά σημεία», ώστε να μπορεί να τα βρίσκει «μέσα εις την παλάμην, εις το εξωτερικόν σχήμα της χειρός, εις τάς γραμμάς που την διασχίζουν... Αι γραμμαί της χειρός είναι το αλφάβητον, το οποίον μπο­ρεί εύκολα να διάβαση ο μυούμενος εις την χειρομαντείαν, η οποία όταν γίνεται καλώς, είναι δυνατόν να προσφέρη μεγάλας υπηρεσίας εις εκείνους οι οποίοι α­σχολούνται με αυτήν» (σ. 18).

Για τους χειρομάντες σημασία έχει το σχήμα και η δο­μή του χεριού, το μέγεθος των δακτύλων, το χρώμα, οι γραμμές, τα «όρη» κ.ο.κ. Κατά την C. Sagne, χέρι «στα­θερό, χοντρό κοντό» σημαίνει: Η διάνοια του ανθρώ­που είναι αδύνατη, το πρόσωπο ανιαρό, και διαπεραστι­κό. Έχει πνεύμα αργό και του λείπει η ζωντάνια. Δεν έχει ευαισθησία και κρύπτει μια ορισμένη ωμότητα. Αυτό με­ρικές φορές οδηγεί σε βιαιοπραγίες, που δύσκολα μπορεί κανείς να τις σκεφθεί και να τις ελέγξει· έχει έλλειψη φαντασίας. Αν το χέρι είναι και απαλό, το άτομο είναι μαλθακό και ευκολοεπηρέαστο» (σ. 19). Σκούρο χέρι ση­μαίνει πως ο κάτοχος του είναι χολερικός, επιθετικός, με τάση για ξεσπάσματα και βιαιοπραγία (σ. 22). Αν τα δά­χτυλα είναι «κοντά και χοντρά», έχουμε να κάνουμε με «περιορισμένης αντίληψης υλιστή» (σ. 27).

Όποιος έχει χέρι μεγέθους ανάλογου με τα άλλα μέρη του σώματος, είναι άνθρωπος ισορροπημένος, λέγει ο Πισσάνος. Αντίθετα, «εκείνος που έχει μακρύ χέρι είναι δόλιος, μικρόλογος, μανιακός και κακού χαράκτηρος άτομον. Τα μεγάλα χέρια... φανερώνουν πανούργον άνθρωπον και άρπαγα...»! (σ. 21-22). «Όταν η γραμμή της ζωής είναι κομματιασμένη εις το μέσον φανερώνει ότι ο άνθρωπος θα πεθάνη από θανατηφόρον δυστύχημα» (σ 40).

Κατά την Madame De Thebes αυτοί που γεννήθηκαν υπό την επίδραση του Δία «είναι τίμιοι... αγαπούν τις γυ­ναίκες και απεχθάνονται το κακό» (σ. 12)· ο «Σταυρός» είναι σημάδι που συμβολίζει «την συντριβήν των ελπί­δων του ατόμου» (σ. 42).

Κατά δημοσίευμα σε αθηναϊκό περιοδικό, αν το φού­σκωμα στη βάση του αντίχειρα και το φούσκωμα κοντά στον καρπό κάτω από το μικρό δακτυλάκι είναι έντονα, αυτό σημαίνει πως το άτομο είναι «τεμπέλης και αναξιό­πιστος». Απαλά, μεταξένια, με λεπτό δέρμα..., Δια­νοούμενος. Είναι ειλικρινής στην αγάπη του...». Αντίθε­τα: «Τραχιά, σκληρότερα χοντροφτιαγμένα... Δεν κατα­νοεί τα πιο εκλεπτυμένα πράγματα στη ζωή. Για να γί­νουν ευτυχισμένοι, τους αρκεί απλό φαγητό, το αγαπη­μένο τους ποτό και συντροφιά όταν χρειαστούν... Κρύα... κρύα καρδιά. Προσβλέπουν στα χρήματα...» (ΚΑΙ, 15.5.1991).

Τα παραδείγματα που αναφέραμε αποδεικνύουν πόσο άδικη άλλά και καταστροφική μπορεί να είναι η στάση ενός πιστού της χειρομαντείας απέναντι στους άλλους. Αυτός που πιστεύει πως η προσωπικότητα εξεικονίζεται αμετάκλητα στη μορφή των χεριών και στις κινήσεις τους, υποτάσσεται στο «μοιραίο», συμπεριφέρεται ανά­λογα, αλλά και ρυθμίζει τις σχέσεις του με άλλα πρόσω­πα με μηχανιστικά κριτήρια.

Κατά τον Desbarolles οι γυναίκες που σύμφωνα με τη χειρομαντεία βρίσκονται κάτω από την επίδραση της Σε­λήνης «παραδίδονται εύκολα»· προδίδουν τον άνδρα τους «χωρίς να το θέλουν!» (Μ. Thebes, σ. 14). Για να συνδε­θεί κανείς περισσότερο με κάποιον άνθρωπο που τον εν­διαφέρει, πρέπει να ερευνήσει τα χέρια του, συμβουλεύει ο Γ. Καραφουλίδης (σ. 27)· «πριν συνδεθείτε... δείτε τα χέρια του! Το σχήμα, το χρώμα τους ή το μήκος των δα­κτύλων και την απόσταση μεταξύ τους»· αυτά είναι εκεί­να που δίνουν τις απαραίτητες «συστάσεις» για τον οπα­δό της χειρομαντείας. Η χειρομαντεία γίνεται «οδηγός στην εκλογή συζύγου, στην ανατροφή των παιδιών» και στην «εκλογή της καριέρας» (Μ. Thebes, σ. 10).

Κατά την αντίληψη αυτή η μοίρα του ανθρώπου είναι προκαθορισμένη. Όταν γνωρίσουμε τα χέρια μας, γνωρί­ζουμε τη μοίρα μας, γιατί πάνω εκεί είναι ζωγραφισμένη. Η πραγματική αξία της χειρομαντείας έγκειται στο να μας βοηθήσει να γνωρίσουμε τον εαυτό μας, και μ' αυτόν τον τρόπο ν' αναπτύξουμε τις δυνατότητές μας, να παρα­δεχτούμε τα όριά μας», αναφέρει η Μαίρη Άντερσον (Χειρομαντεία, μετάφρ. Μάρω Θεοδώρου, Αθήνα 1980, σ. 8).

Οι χειρομάντεις υπόσχονται να «διαβάσουν» στο χέρι μας τη «γραμμή της μοίρας» ή το «κάρμα» από προηγού­μενες ζωές, δεδομένου ότι κινούμεθα στον αποκρυφιστικό χώρο και η δοξασία της μετενσάρκωσης είναι κάτι το «δεδομένο» (βλ. Wilson, σ. 175). Έτσι μπορεί κανείς να προσδιορίσει το «χρέος», που είναι η «συμπλήρωση και ανάκτηση της χαμένης εμπειρίας στη ζωη μας», απολαμ­βάνει κανείς και την «κατακτημένη εμπειρία των περασμένων του υπάρξεων» (Wilson, σ. 176).

Εδώ βέβαια ο χειρομάντης δεν υπόσχεται την αποφυ­γή της «μοίρας», αλλά την γνώμη τού τι μπορεί κανείς να αναμένει από τη ζωή του και, επομένως, την κατάλληλη προετοιμασία να το δεχτεί χωρίς προσκόλληση ή ταύτι­ση. Σ' αυτό συνίσταται η ελευθερία του ανθρώπου!

Οι χειρομάντεις που υπόσχονται να βοηθήσουν τους «πελάτες» τους να αντιμετωπίσουν την «κακή μοίρα» τους οδηγούν σε πρόσθετη εξάρτιση. Ο Α. Πισσάνος γράφει για τους αρχαίους που πίστευαν πως με τα διάφο­ρα «φυλακτά» μπορούσε κανείς να αποφύγει τα κακά και καταλήγει πως σήμερα οι χειρομάντεις πιστεύουν πως «είναι δυνατόν να κανονίση κανείς την ζωήν του όπως θέλη, αφού γνωρίση καλώς την σημασίαν των γραμμών του χεριού του». Ο ίδιος πιστεύει πως «η χειρομαντεία μας δείχνει τον δρόμον τον οποίον πρέπει να ακολουθήσωμεν διά το καλόν μας» (σ. 10).

Ο χώρος, στον οποίο αποδεικνύεται η χειρομαντεία ακόμη πιο επικίνδυνη είναι η υγεία. Σε σχετικό άρθρο Αθηναϊκού περιοδικού υπογραμμίζει πως οι αστρολόγοι μπορούν στα χέρια να «διαβάσουν» το ζώδιο του καθενός και να προσδιορίσουν «τη φύση των ασθενειών προς τις οποίες ο καθένας μας είναι επιρρεπής, καθώς και την επο­χή που θα εκδηλωθούν». Αυτό, προστίθεται στο ίδιο άρ­θρο, «θα αποτελούσε πολύτιμο βοηθό ενός γιατρού στην έγκαιρη διάγνωση της αρρώστιας, αλλά και στη μέθοδο θεραπείας που θα ήταν προτιμότερη για τον ασθενή». Ένας τέτοιος προσανατολισμός του γιατρού εμπερι­κλείει ασφαλώς τεράστιους κινδύνους για την υγεία των ασθενών του. Έτσι η χειρομαντεία μπορεί πράγματι να γίνει δημόσιος κίνδυνος.

Οι θεωρητικοί της χειρομαντείας δεν διστάζουν να επικαλεσθούν και εδάφια από την αγία Γραφή. Έτσι ο Γ. Καραφουλίδης αναφέρει:

Αρκετά επίσης εδάφια της Βίβλου αναφέρονται στην εικασία, ότι το μέλλον ενός ανθρώπου μπορεί να είναι γραμμένο στις παλάμες του. Τα ίδια εδάφια εικάζουν επί­σης πως η χειρομαντεία ήταν γνωστή από τον καιρό της Παλαιάς Διαθήκης.

"Ο θεός σφραγίζει το χέρι κάθε ανθρώπου για να μπο­ρεί να αναγνωρίζει το έργο του" (Βίβλος Ιωβ 37,7). "Το μήκος της ζωής ευρίσκεται στο δεξί χέρι^. τα δε πλούτη και οι τιμές στο αριστερό" (Παροιμίες 3,6)» (σ. 14).

Όμως τα εδάφια αυτά δεν έχουν καμμία σχέση με τη χειρομαντεία. Στον Ιωβ γίνεται λόγος για τη θύελλα, που ξεσπά με αστραπές, βροντές και καταιγίδες και μ' αυτό τον τρόπο ο θεός «σφραγίζει» τα χέρια κάθε ανθρώπου, ώστε να γνωρίσει ο άνθρωπος την αδυναμία του, που α­ναγκάζεται να σταματήσει την εργασία του έξω στην ύ­παιθρο και στους αγρούς. Μ' αυτό τον τρόπο γνωρίζουν οι άνθρωποι το έργο του θεού! Στο δεύτερο εδάφιο που αναφέρεται στο Παροιμ. γ' 16 (και όχι 6) ο Σοφός Σολωμών προσωποποιεί τη Σοφία του Θεού και λέγει πως δεν έρχεται με άδεια χέρια: δίδει ζωή και αιωνιότητα^. στο δε­ξί της χέρι κρατάει «μήκος βίου και έτη ζωής» και στο α­ριστερό «πλούτο και δόξα». Το ότι εδώ δεν γίνεται λόγος για υλικό πλούτο και για επίγεια αγαθά φαίνεται καθαρά από τους προηγούμενους στίχους: «Το εμπόριον αυτής είναι καλύτερον παρά το εμπόριον του αργυρίου, και το κέρδος αυτής παρά χρυσίον καθαρόν. Είναι τιμιωτέρα πολυτίμων λίθων και πάντα όσα επιθυμήσεις δεν είναι αντάξια αυτής» (στίχ. 14-15).

ε) Αριθμολογία

Πρόκειται για αποκρυφιστικό σύστημα που πιστεύει στη δύναμη των αριθμών. Ονομάζεται και αριθμοσοφία ή αριθμομαντική.

Οι οπαδοί της βρίσκουν τις ρίζες της κίνησης στην Αρχαία Αίγυπτο και στον Πυθαγόρα, για τον οποίο οι αριθμοί είχαν κάποια μυστηριώδη δύναμη.

Η δοξασίες του Πυθαγόρα ήταν ένα ανακάτεμα ιν­δουισμού, καββάλα και άλλων αποκρυφιστικών στοι­χείων. Δίδασκε τη μετενσάρκωση και ανεφέρετο στην αριθμοσοφία και στην κίνηση των άστρων. Για τον Πυθα­γόρα το «σημείο» ταυτίζετο με τη μονάδα, η γραμμή με τη δυάδα, η επιφάνεια με την τριάδα, το στερεό με την τε­τράδα κ.ο.κ. Με τους αριθμούς ερμήνευε ολόκληρη την κοσμογονία. Το μηδέν ταυτίζεται με το Άπειρο, το ένα με την πρώτη αιτία, από την οποία προήλθαν τα πάντα και κατευθύνονται και πάλι προς το «Άπειρο». Τους α­ριθμούς χώριζε επίσης σε κατηγορίες, όπως, μονοί, ζυ­γοί, «αρτιόμορφοι ζυγοί» (αυτοί που διαιρούνται συνε­χώς μέχρι να αφήσουν υπόλοιπο μηδέν, π.χ. ο αριθμός 64), «αρτιόμορφοι μονοί» κ.ο.κ.

Κάθε γράμμα του ονόματος, της ημέρας και της ώρας, μετατρέπεται σε αριθμό, με βάση τον «πυθαγόρειο πίνακα αριθμολογίας», οι αριθμοί προστίθενται αναμεταξύ τους, ώσπου να καταλήξει κανείς σε μονοψήφιο αριθμό ή στον αριθμό 11 ή 22. Έτσι μπορεί να βρει τον «αριθμό προ­σωπικότητας», τον «ερωτικό αριθμό» κ.ο.κ. και να προσ­διορίσει ακόμη και τη μοίρα του.

Όμως στην πραγματικότητα καταλήγει στο συμπέρα­σμα πως υπάρχουν μόνο 11 «μοίρες». Ακόμη είναι σί­γουρο πως με το αποκρυφιστικό αυτό σύστημα καταλήγει κανείς σε απόλυτη εξάρτηση και σε δυσάρεστες κατα­στάσεις. Η ζωή του δεν ρυθμίζεται πλέον με βάση την ε­λεύθερη προαίρεσή του, αλλά με βάση τους υπολογι­σμούς των αριθμολόγων.

Οι πιστοί στην αριθμολογία θεωρούν ότι με την τεχνι­κή της μπορούν να ανακαλύψουν τον εαυτό τους και να ανιχνεύσουν το χαρακτήρα των ανθρώπων που τους εν­διαφέρουν, ώστε να λάβουν τις ανάλογες αποφάσεις, λό­γου χάρη όταν πρόκειται να εκλέξουν σύζυγο, δάσκαλο ή σχολείο για τα παιδιά τους, συνεργάτες, επάγγελμα πριν προβούν σε οποιαδήποτε ενέργεια.

Σύμφωνα με την αριθμολογία, κάθε ένας από τους πιο πάνω αριθμούς αποκαλύπτει την προσωπικότητα του ανθρώπου που τον κατέχει. Έτσι το ένα λογίζεται ο αριθ­μός του θεού, του Δημιουργού του Σύμπαντος. Είναι ο «αρσενικός αριθμός» και τα άτομα που ανήκουν σ' αυτό τον αριθμό επιθυμούν να είναι πάντοτε οι αρχηγοί σε ο­ποιαδήποτε προσπάθεια. Τα άτομα λοιπόν που έχουν αυ­τόν τον αριθμό είναι ισχυροί χαρακτήρες. Αντίθετα το δύο ανήκει στους θηλυκούς αριθμούς και έχει πολλές αρ­νητικές ιδιότητες. Έχει όμως δύο όψεις. Γι' αυτό και τα άτομα που ανήκουν σ' αυτόν μπορεί να είναι σεμνά και καλοσυνάτα, μπορεί όμως να είναι και το αντίθετο· ύπου­λα και διπρόσωπα. Είναι εσωστρεφή και δεν εκδηλώνον­ται εύκολα.

Ο αριθμός έντεκα είναι ο αριθμός των 11 μαθητών που έμειναν πιστοί στον Χριστό. Είναι ο αριθμός των αποκα­λύψεων. Τα άτομα που ανήκουν σ' αυτό τον αριθμό είναι ικανά να διδάξουν τους άλλους, γιατί κατέχουν υψηλότε­ρο επίπεδο γνώσεως. Το δέκα είναι ο αριθμός όλου του κόσμου, του κάθε τι που υπάρχει και το ένα είναι ο αριθ­μός του θεού. Το άθροισμα αυτών των δύο κάμνει τον α­ριθμό 11. Γι' αυτό και ο αριθμός αυτός είναι το άθροισμα όλου του κόσμου και του θεού. Γι' αυτό και τα άτομα που ανήκουν σ' αυτό τον αριθμό είναι σπάνιες προσωπικότη­τες.

Στον αριθμό αυτό ανήκουν οι μεγαλοφυίες. Μπορούν να εξελιχτούν σ' όλους τους τομείς, να γίνουν μεγιστάνες του πλούτου, καλοί πολιτικοί. Κάτι ανάλογο είναι και ο αριθμός 22. Σ' αυτόν τον αριθμό βρίσκεται το μυστικό της δημιουργίας του Σύμπαντος από τον Θεό. Ολόκληρη η δημιουργία αποτελεί «22 πράγματα». Τα άτομα που α­νήκουν σ' αυτόν τον αριθμό ξεχωρίζουν για τους υψηλούς των στόχους, που ταυτόχρονα τραβούν τα άκρα.

Για να γίνει κατανοητός ο κίνδυνος της εξάρτησης από την αριθμολογία, αναφέρουμε την ακόλουθη περίπτωση από δημοσίευμα στις Εικόνες» (28.2.1990, σ. 64). Εκεί παρατίθεται «Πίνακας των ζευγαριών» με τις δυνατότητες συνδυασμών και προσδιορίζεται η «αξία» και το μέλλον της σχέσης στον κάθε συνδυασμό. Για το συνδυασμό ΔΔ αναφέρεται: «Μια τέτοια σχέση θα μπορούσε να διατη­ρηθεί μόνο αν οι δύο ενδιαφερόμενοι ήσαν οι μοναδικοί επιζήσαντες πάνω στη Γη!».

Σε ένθετο του περιοδικού «Τηλέραμα», με τίτλο Α­ριθμολογία» και στο κεφάλαιο «Με ποιους αριθμούς ταιριάζετε» αναφέρεται:

1+1: Αυτό δεν είναι σχέση. Είναι καθημερινή εξάσκη­ση στο ζίου ζίτσου. Οι δύο απόλυτοι που κανείς δεν υπο­χωρεί. Κι ο καβγάς ακολουθεί τον καβγά αφού... κανείς δεν μπορεί να συγκρατήσει τα νεύρα του. Χρειάζεστε πάντα έναν διαιτητή! Το μέλλον... αβέβαιο, εκτός κι αν ο ένας άπ' τους δύο αποφασίσει αντί να πάει με τα... νερά του αριθμού του, να πάει με τα νερά του άλλου.

1+2: Εσείς μάλιστα! Γεννηθήκατε ο ένας για τον άλ­λον. Ακόμα και στις διαφωνίες και στους καβγάδες σας, βρίσκετε έναν τρόπο να επικοινωνείτε. Δεν χρειάζεται να προσπαθήσετε. Μπορείτε να έχετε την ιδανική σχέση αφού... «τα 'χετε βρει».

Τα παραπάνω παραδείγματα δείχνουν πως η συζυγική ζωή προσδιορίζεται με βάση τις δοξασίες της αριθμολο­γίας. Αν κάποιος βρίσκεται σε συνδυασμό που αξιολο­γείται αρνητικά από την αριθμολογία και γίνει οπαδός αυτής της αποκρυφιστικής τάσης, θα οδηγηθεί στο συμ­πέρασμα, πως πρέπει να διαλύσει το γάμο του, γιατί δεν έχει κανένα νόημα η συνέχισή του, και να αναζητήσει άλλες λύσεις, αφού ο σύζυγος του ή η σύζυγος δεν είναι το μοναδικό άτομο του άλλου φύλου πάνω στη γη!

Ο πιστός της αριθμολογίας δεν κάνει ποτέ τίποτε, πριν συμβουλευθεί τους «συνδυασμούς» των αριθμών.

Όπως και να έχει το πράγμα, ο οπαδός της αριθμοσοφίας γίνεται απόλυτα εξηρτημένος και παραχωρεί τις α­ποφάσεις για τη ζωή του στον «πίνακα αριθμολογίας» και στα συμπεράσματα που προκύπτουν από την ερμη­νεία των συνδυασμών με βάση αυτόν τον πίνακα.

στ) Αστρολογία

Η αστρολογία ισχυρίζεται πως η τύχη του κάθε ανθρώπου είναι γραμμένη στα άστρα και με τη μελέτη των άστρων, σε σχέση με τον χρόνο της γεννήσεως του, μπο­ρεί να προσδιοριστεί αυτό το «πεπρωμένο» με λεπτομέ­ρειες.

Αλλά οι αστρολόγοι βεβαιώνουν πως μπορούν να «διορθώσουν» το πράγμα: «Παρά την επίδραση των α­στέρων, ο άνθρωπος μπορεί να αντιδράση και να αλλάξη την μοίρα της ζωής του, αν αναπτύξη μέσα του τις ψυχι­κές δυνάμεις, που βρίσκονται σε λανθάνουσα κατάστα­ση... Αν όμως αφήση τον εαυτόν του στις κακοτυχίες και δεν αντιδράση όσο πρέπει, θα καταστραφή» (Α. Πισσάνου, Η Σολομωνική, Αθήνα, σ. 31-32).

Με τον ισχυρισμό αυτό οι αποκρυφιστές καταβάλλουν προσπάθεια να κατοχυρώσουν το κερδοφόρο επάγγελμα του αστρολόγου σαν «κοινωνικό λειτούργημα». Οι α­στρολόγοι ισχυρίζονται πως πρόκειται για «επιστήμη». Όμως η αστρολογία δεν μπορεί να λογιστεί επιστήμη. Ακόμη κι αν δεχτούμε τη θρησκευτική-αποκρυφιστική της θέση στην οποία θεμελιώνεται, πρέπει να πούμε πως και σ' αυτή την περίπτωση η επιστήμη οφείλει να απορ­ρίψει την αστρολογία! (βλ. αναλυτικά Α. Αλεβιζοπούλου, Η αστρολογία στο φως της Ορθοδοξίας, Αθήνα 1995).

Η αστρονομία έχει αποδείξει πως τα τελευταία 2500 χρόνια ο άξονας της γης μετατοπίστηκε. Επομένως άλ­λαξαν οι συσχετισμοί με τα άστρα. Οι αστρολόγοι δεν φρόντισαν να προσαρμόσουν ανάλογα με την επιστημο­νική αλήθεια τα σημεία του ζωδιακού κύκλου. Έτσι τα «ζώδια» δεν επαληθεύονται. Αυτός λόγου χάρη που ισχυ­ρίζεται με βάση τις δοξασίες της αστρολογίας πως είναι Ταύρος, στο μεταξύ, με τον ακριβή υπολογισμό των α­στρονόμων, έγινε Κριός και αυτός που ισχυρίζεται πως είναι Αιγόκερως στην πραγματικότητα είναι Τοξότης!

Τα ωροσκόπια υπολογίζονται με βάση την ημέρα της γέννησης. Όμως η ημέρα αυτή δεν είναι σταθερή και κα­θορισμένη έκ των προτέρων. Μπορεί, με μια επέμβαση του «γιατρού», να μεταβληθεί. Αυτό που έχει σημασία είναι η ημέρα της σύλληψης. Από την ημέρα εκείνη αρ­χίζει ο άνθρωπος να διαμορφώνεται και αυτή η ημέρα εί­ναι σταθερή και δεν μεταβάλλεται για τον κάθε άνθρωπο ατομικά. Η εμβρυακή ζωή αρχίζει από τη στιγμή της γονιμοποίησης του ωαρίου από το σπερματοζωάριο!

Η αστρολογία προβάλλει την άποψη ότι από τα άστρα προέρχονται ποικίλες επιρροές, που προσδιορίζουν τη μοίρα των ανθρώπων, «σφραγίζοντας» τρόπον τινά τον καθένα με ειδική «σφραγίδα», κατά την ώρα της γεννή­σεως του. Όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για «προβολές» του ίδιου του ανθρώπου.

Κατ' αρχήν τα ονόματα που σύμφωνα με τη δυτική α­στρολογία δίδονται στους αστερισμούς, προέρχονται από την υποκειμενική αντίληψη που σχηματίζει ο άνθρω­πος για τα «φαινόμενα» και από τις πνευματικές και πολι­τιστικές του αντιλήψεις. Ο αστρολόγος δεν ενδιαφέρε­ται για την πραγματική, αντικειμενική εικόνα των άστρων και των σχηματισμών των, αλλά για τη δική του υποκειμενική αντίληψη των πραγμάτων.

Έτσι ενώνει αυθαίρετα διάφορα ουράνια σώματα και φαινόμενα σε μία ομάδα, ακόμη κι αν η επιστήμη σήμερα απέδειξε πως δεν έχουν καμμία σχέση μεταξύ τους, και ανάλογα με τις νοητικές γραμμές που θα χρησιμοποιήσει σ' αυτή την ένωση, κινούμενος σ' ένα συγκεκριμένο πνευματικό-πολιτιστικό χώρο, δίνει και τα ονόματα των αστερισμών ή των πλανητών, π.χ. Μεγάλη Άρκτος, Σκορπιός, Ιχθείς, Υδροχόος, Ερμής, Αφροδίτη κ.ο.κ.

Πίσω από όλα τα αστρολογικά ονόματα και σύμβολα κρύβονται θεότητες και παραστάσεις από την αρχαία ελ­ληνική ή ρωμαϊκή μυθολογία. Οι ιδιότητες των μυθολο­γικών αυτών προσώπων και θεοτήτων προβάλλονται τώ­ρα στα άστρα και στους συνδυασμούς τους. Έτσι πίσω από τους πλανήτες και τα ζώδια κρύβονται οι αρχαίες θεότητες που «βρυκολακιάζουν» με την αστρολογία και έρχονται και πάλι να κυριαρχήσουν στη ζωή μας.

Τούτο γιατί οι ιδιότητες των αρχαίων θεοτήτων που «προβάλλονται» στους πλανήτες, σύμφωνα με τις αντι­λήψεις της αστρολογίας, «προβάλλονται» στη συνέχεια στους ανθρώπους μέσω των ζωδίων στα οποία ανήκουν, ανάλογα με τους πλανήτες-θεότητες οι οποίοι λογίζονται «κυρίαρχοι» του πνεύματος του ανθρώπου, του σώματος και όλων των τομέων της ζωής, σύμφωνα με τις δοξασίες της αστρολογίας.

Η λεγόμενη «επιστήμη» της αστρολογίας θεμελιώνεται σε αποκρυφιστικές κοσμοθεωριακές αντιλήψεις. Το σύμ­παν εκλαμβάνεται ως ενιαίος οργανισμός (απόλυτος μονισμός) και προβάλλεται η αποκρυφιστική δοξασία: «Ό­πως επάνω, έτσι και κάτω» (Περί αυτού βλέπε αναλυτικά τα προηγούμενα κεφάλαια αυτού του βιβλίου). Η αστρο­λογία είναι μία αντιχριστιανική θρησκεία που υπόσχεται στον άνθρωπο την αυτοπραγμάτωση, μέσα από αλλεπάλ­ληλες μετενσαρκώσεις. Κάθε ζωή έχει ως σκοπό να απο­κτήσει κανείς τη «γνώση», αφού μάθει το «μάθημά» του. Αυτό το «μάθημα» το μαθαίνει αφού μέσω του ωροσκο­πίου γνωρίσει τι είναι γραμμένο γι' αυτόν στα άστρα και το «περάσει» με την ανάλογη «γνώση», ότι δηλαδή είναι απαραίτητο για την «εξέλιξή του». Έτσι οι αστρολογι­κές σχολές που κηρύττουν τις αντιλήψεις αυτές δεν δια­κρίνουν το καλό από το κακό, δεν προβαίνουν σε καμμία αξιολογική διάκριση. Όλα είναι γραμμένα στο ωροσκό­πιο, όλα είναι καλά για την «εξέλιξη» του ανθρώπου, ακόμη κι εκείνα που σε μας φαίνονται κακά ή εγκληματι­κά.

Όμως σε άλλους πολιτισμούς (π.χ. στην Κίνα), οι αντι­λήψεις για τα άστρα είναι διαφορετικές, οι ονομασίες των ζωδίων είναι διαφορετικές, οι «προβολές» διαφορετικές και επομένως οι «προβλέψεις» για τον καθένα διαφορετι­κές. Εκεί δεν γίνεται λόγος για Κριό, Ταύρο, Δίδυμους, Καρκίνο, Λέοντα, Παρθένο, Ζυγό, Σκορπιό, Τοξότη, Αιγόκερο, Υδροχόο και Ιχθείς, αλλά για Αρουραίο, Βούβαλο, Τίγρη, Λαγό, Δράκο, Φίδι, Άλογο, Πρόβατο, Πίθηκο, Πετεινό, Σκύλο και Κάπρο. Οι ιδιότητες αυτών των ζώων προσδιορίζουν «διά προβολής» τις ιδιότητες των ζωδίων, που με τη σειρά τους προσδιορίζουν τις λε­πτομέρειες στη ζωή των ανθρώπων πάνω στους οποίους «κυριαρχούν».

Έτσι οι οπαδοί της αστρολογίας δεν πιστεύουν ουσια­στικά ότι τη ζωή τους την ρυθμίζουν τα άστρα, αλλά ότι η ζωή τους κυριαρχείται από τους αρχαίους θεούς ή από μυθολογικά πλάσματα. Αν σκεφθούμε πως σύμφωνα με την αγία Γραφή οι θεοί των εθνών είναι δαιμόνια, τότε οι οπαδοί της αστρολογίας υποτάσσονται σε δαιμονικές ε­πιρροές.

Η αστρολογία είναι θρησκευτική άποψη, που κινείται έξω από το χώρο της χριστιανικής Εκκλησίας. Η αγία Γραφή απαγορεύει στους πιστούς να καταφεύγουν στους αστρολόγους (Δευτ. ιη' 10. Ησ. μζ' 13-14». Στο Λευϊτ. ιθ' 31 αναφέρεται χαρακτηριστικά. Ουκ ακολουθήσετε εγγαστριμύθοις και τοις επαοιδοίς ου προσκολληθήσεσθε, εκμιανθήναι εν αυτοίς· εγώ ειμί Κύριος ο Θεός υ­μών»· δεν θα ακολουθήσετε αυτούς που έχουν πνεύμα μαντείας, ώστε να μιαίνεστε ανάμεσα σ' αυτούς. Εγώ εί­μαι Κύριος ο Θεός σας!

Δεν υπάρχει αμφιβολία, πως η αστρολογία κάνει τους ανθρώπους εξηρτημένους και στο τέλος συμπεριφέρον­ται ακριβώς, όπως «προβλέπει» ο αστρολόγος! Ο πιστός της αστρολογίας δεν ταξιδεύει, αν δεν συμβουλευθεί το ωροσκόπιό του. Δεν παίρνει αποφάσεις, χωρίς να ρωτή­σει τον αστρολόγο. Ερμηνεύει όλα τα γεγονότα με βάση τις κινήσεις των άστρων! Μια μητέρα που δεν τα πηγαί­νει καλά με την κόρη της, με αποτέλεσμα το κορίτσι να εγκαταλείψει το σπίτι, δεν πολυνοιάζεται να αναζητήσει στον εαυτό της την αιτία- είναι πρόθυμη να πει: «το ωρο­σκόπιο μου δεν εναρμονίζετο με το ωροσκόπιο της κόρης μου»!

Αν κανείς «διαβάσει» στο ωροσκόπιό του, πως θάχει μια «φρικτή συνάντηση», τότε η όποια συνάντηση θα θεωρηθεί φρικτή, ακόμη κι αν πρόκειται για ευχάριστη συνάντηση. Γιατί ο πιστός της αστρολογίας δεν θα αντι­δράσει προσωπικά στην παρουσία του επισκέπτη του, αλλά θα συμμορφωθεί απόλυτα με εκείνο που «διέταξε» το ωροσκόπιο. Παραδείγματα υπάρχουν άπειρα.

Το πράγμα γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνο, αν οι άρχοντες μιας χώρας παίρνουν αποφάσεις που αφορούν την τύχη της χώρας και το μέλλον του λαού, συμβουλευόμενοι α­στρολόγους. Και ο κίνδυνος μεγαλώνει ακόμη περισσό­τερο, αν αυτοί δεν διευθύνουν τις τύχες μικρής χώρας, αλλά με τις αποφάσεις τους επηρεάζουν την ιστορία ολό­κληρης της ανθρωπότητας.

Όπως είναι γνωστό, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρήγκαν υ­πέγραψε τον Δεκέμβριο του 1987 τη συμφωνία με τους Σοβιετικούς για τους πυραύλους μικρού βεληνεκούς νω­ρίς το μεσημέρι, αντί για το βράδυ, που είναι ο χρόνος υ­ψηλής τηλεοπτικής ακροαματικότητας. Αργότερα έγινε γνωστό οτι αυτό συνέβη, επειδή οι αστρολόγοι-αποκρυφιστές τον πληροφόρησαν πως αυτή είναι η πιο ευνοϊκή γι' αυτόν ώρα. Ο Τομ Τίπεν, στην εφημερίδα «Ατλάντα Κονστιτιούσεν» σχολιάζει:

«Δεν ξέρω πως νοιώθετε εσείς, αλλά εγώ δεν βρίσκω πολύ καθησυχαστικό το γεγονός πως ο άνθρωπος που έ­χει το ένα του χέρι πάνω στο κουμπί του πυρηνικού πο­λέμου, έχει το άλλο του χέρι πάνω σε μια κρυστάλλινη σφαίρα» (Έθνος 15.5.1988).

Στη χώρα μας παρουσιάζονται κατά καιρούς αστρολό­γοι και μάγοι, που ισχυρίζονται πως είναι «προσωπικοί (πολιτικοί) αστρολόγοι των πρωθυπουργών μας και της οικογενείας των και πως η επιδίωξη των είναι να θεσπι­σθεί επίσημα ο θεσμός του «αστρολόγου-σύμβουλου της Κυβέρνησης». Συγκεκριμένα ο Π.Π., «αστρολόγος, μέν­τιουμ και ιδιόμορφος πολιτικός σύμβουλος, όχι μόνο της πρωθυπουργικής οικογενείας αλλά και υπουργών, όπως ισχυρίζεται, είναι σαφέστατος... Για όσους μπαίνουν στο γραφείο του και περιεργάζονται τις αναμνηστικές φωτο­γραφίες του...»!!

Τέτοιοι αστρολόγοι αυτοτιτλοφορούνται «επιστήμο­νες» και «διπλωματούχοι», ενώ δεν διστάζουν να χαρα­κτηρίσουν συναδέλφους τους τσαρλατάνους και απαταιώνες. Όμως οι ίδιοι μπορούν να δώσουν ακόμη και «εγγυήσεις» για όσα «προβλέπουν». Έτσι ο Άκης Ρ. α­ναφέρει για τον εαυτό του:

«Διπλωματούχος Αστρολόγος από γονείς μεγαλυτέ­ρων αστρολόγων της Ευρώπης αναλαμβάνω με μεγάλη υπευθυνότητα και γραπτή εγγύηση το οποιοδήποτε πρό­βλημα σας. Για να έχετε συνάντηση μαζί μου θα πρέπει να κλείσετε ραντεβού τουλάχιστον πέντε μέρες νωρίτερα. Γραφείο Αθηνών: Δέχομαι κάθε μήνα από 1-10... Ιωάν­νινα: Δέχομαι κάθε μήνα από 15-25... Μόναχο... Κανα­δά...».

Όμως ποιος γνωρίζει πως πουθενά, σε καμμία πολιτι­σμένη χώρα η αστρολογία δεν αναγνωρίζεται ως επιστή­μη και κανένα ανεγνωρισμένο πανεπιστήμιο δεν δίνει «διπλώματα» αστρολογίας, ούτε διδάσκεται μάθημα α­στρολογίας σε καμμία πανεπιστημιακή Σχολή. Τα λεγό­μενα «πανεπιστήμια» που επικαλούνται οι αστρολόγοι ή οι «σχολές» (Faculty) και τα «Ινστιτούτα» είναι σωμα­τεία που ιδρύθησαν από τους ίδιους για να αποκτήσουν στη συνέχεια τον τίτλο του «προφέσσορα» ή του «διπλω­ματούχου», του «προέδρου» ή του «πρύτανη»!

Από τις διάφορες ομάδες στη χώρα μας και τους μεμο­νωμένους αστρολόγους αναφέρουμε εδώ το «Διεθνές Αστροβιορυθμικό Κέντρο ΟΜ». Στοχεύει «στη συγκέντρω­ση γνώσεων πάνω στα ειδικά θέματα και τη μετάδοσή της σαν παροχή και πνευματική βοήθεια σε όποιον την έχει ανάγκη και την αποζητά» (πολυγρ. έντυπο).

Προβάλλει το διαλογισμό «στον κοσμικό ήχο ΟΜ». Επίσης διαθέτει «αστρικό φυλαχτό» και αναλαμβάνει την ανάλυση προσωπικού ζωδίου με αμοιβή 2000 δρχ.

Καταρτίζει ωροσκόπιο «με μεταφυσικές προεκτάσεις και πρόγνωση 5 ετών». Όμως γι’ αυτό το σκοπό είναι α­νάγκη να γίνει προσυνεννόηση «κι απ' ευθείας επαφή με αστροφιλόσοφο του Κέντρου».

Το Κέντρο παρέχει ακόμη «αναλυτικές οδηγίες χρή­σεως τράπουλας ΤΑΡΩ», όμως κοστίζουν 3000 δρχ., ενώ οι οδηγίες για τη χρήση του ξύλινου εκκρεμούς (Pentulum) με «βέβαιη πρόγνωση» τιμώνται 5000 δρχ. Για επαγγελματικά ζητήματα 7000 δρχ. Σημειώνεται α­κόμη πως τα φυλαχτά του Κέντρου έχουν «ειδικές ιδιότη­τες για επιτυχία», ιδιαίτερα σε ζητήματα αισθηματικά, υ­γείας, σπουδών και κοστίζουν μόνο 1000 δρχ. το καθένα. Άλλο προϊόν που διατίθεται από το Κέντρο στην καταναλωτική αγορά είναι κασέττα με την τεχνική διαλογι­σμού με 100 δρχ.... (Οι τιμές αναφέρονται στο έτος 1989). (Αναλυτικά για την Αστρολογία βλ. βιβλίο μας Η Αστρολογία στο φως της Ορθοδοξίας, Αθήνα 1995).

Μερικοί προβάλλουν ως επιχείρημα το ότι υπάρχουν επιδράσεις των φάσεων της σελήνης στη φύση και ιδιαί­τερα στις καλλιέργειες. Από αυτό συμπεραίνουν πως εί­ναι φυσικό να υπάρχουν παρόμοιες επιδράσεις και στον άνθρωπο.

Κατ' αρχήν πρέπει να σημειώσουμε πως οι αποκρυφιστές δεν σταματούν στην ύπαρξη τυχόν επιδράσεων μετα­ξύ των ποικίλων σωμάτων, τα οποία έχουν ασφαλώς φυ­σική ερμηνεία. Απολυτοποιούν το πράγμα κηρύττοντας πως τα πάντα στη φύση είναι αποτέλεσμα επιδράσεων κο­σμικών δυνάμεων και αλληλοεπιδράσεων, αυτό περιλαμ­βάνει και τον ίδιο τον άνθρωπο.

Αλλά αυτό προϋποθέτει πως και ο άνθρωπος είναι α­ποκλειστικά και μόνον φυσικό ον, υποκείμενο στους παγκόσμιους νόμους που δρουν τυφλά. Αυτό όμως είναι λανθασμένο. Γιατί ο άνθρωπος δεν είναι μόνο σώμα αλλά και ψυχή, η οποία δεν υπόκειται σε παρόμοιους νόμους, όπως η λοιπή δημιουργία του Θεού. Ο άνθρωπος, ως σώμα έχει βέβαια φυσικές λειτουργίες. Όμως η ψυχή του ανθρώπου δεν αποτελεί «κομμάτι» αυτού του κόσμου, αλλά εικόνα του Θεού, που οδηγεί στο «καθ' ομοίωσιν», στην εκπλήρωση του βαθύτερου νοήματος της ζωής του ανθρώπου.

στ) Runs

Νέο είδος μαντείας είναι το λεγόμενο ρουνς. Σε μικρά πετραδάκια ή κομμάτια από ξύλο επικολλούνται ή ζω­γραφίζονται ειδικά σύμβολα, στα οποία δίδεται ορισμένη σημασία. Αυτός που ασχολείται μ' αυτό το είδος της μαν­τείας χαράσσει δύο ομόκεντρους κύκλους, κάθεται στο μέσον και ρίχνει τα πετραδάκια πίσω του. Αυτά που θα πέσουν μεταξύ των δύο κύκλων προσδιορίζουν το μέλλον του. Αλλά υπάρχουν και άλλοι τρόποι της ίδιας «μαντικής» τεχνικής.  ,   * ,

Και αυτή η μαντεία τρομοκρατεί τους οπαδούς της και τους καθιστά έξηρτημένους. Έτσι σε περιοδικό του αποκρυφιστικού χώρου αναφέρεται για ένα συγκεκριμένο σχέδιο προειδοποιεί:

«Γεγονότα ανεξάρτητα από τη θέλησή σας θα αναστα­τώσουν τα σχέδια αυτού του χρόνου. Αρρώστια, θάνα­τος, γάμος, Γέννηση. Νέα που αφορούν τα προηγούμενα. Πόλεμος. Εποχή γονιμότητας».

Π. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΥ
ΔΡ. ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΡ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
Ο ΑΠΟΚΡΥΦΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

 = = =

Υ.Γ.

= = =

Είχα γράψει για την αστρολογία αναλυτικά εδώ:

http://suspect-enjoys-the-silence.blogspot.com/2005/12/blog-post_05.html

και το δεύτερο μέρος

http://suspect-enjoys-the-silence.blogspot.com/2006/04/part-2.html