Πέμπτη, 24 Φεβρουαρίου 2011

ΚΥΝΟΔΟΝΤΑΣ


Δεν με νοιάζει αν θα πάρει οσκαρ, δεν με ενδιαφέρει αν και πόσες διεθνείς διακρίσεις εχει μαζέψει.  
Είχα την τύχη να παρακολουθήσω την πιο ενδιαφέρουσα ματιά, με περίεργη και σκληρή αισθητική, στην σύγχρονη ελληνική μικροαστική οικογένεια.

Ο Γιώργος Λάνθιμος υπέγραψε την πιο σπουδαία ελληνική ταινία των τελευταίων ετών αποδεικνύοντας για μια ακόμα φορά πως για να πεις κάτι, δεν χρειάζεται ούτε να εχεις 10 δις δολλάρια προϋπολογισμό ( στα νεα ελληνικά το λέμε και μπατζετ ) ούτε τα τρελά εφε, ούτε και τους σουπερ ηρωες.

Το στόρι έχει ως εξης: Οικογένεια που εχει κλειστεί σε μια βίλα πλην του πατέρα που εργάζεται, οι υπόλοιποι απαγορεύεται να βγουν εξω από το σπίτι. Οι γονείς μαθαίνουν στα παιδιά λάθος λέξεις για λάθος έννοιες πχ το αιδοίο τους μαθαίνουν πως λέγεται πληκτρολόγιο, η ζωη κυλά και ουστιαστικά είναι ζωντανοί νεκροί, μέχρι που η μια κόρη τολμά να αποδράσει..

Δεν ξέρω που το βρήκε το κάστ αλλά ηταν ενας και ενας. Η Μισέλ Βάλεϊ στο ρόλο της μητέρας μοιάζει με τη Βανέσα Ρεντγκρεϊβ! Ο Χρήστος Στεγιόγλου ως πατέρας ηταν αυτός που έπρεπε. Τον θυμάμαι και από το «όνειρο του σκύλου». Ο Χρήστος Πασσαλής ως πιτσιρικάς φέρνει στον Ρασελ Κρόου και λίγο στην τρέλα του Πάσσαρη και η Μαίρη Τσόνη μοιάζει με μια ξαδέρφη μου, την οποία δεν ξέρετε και πιθανώς να μη μάθετε ποτέ.

Ο Λάνθιμος σε βάζει σε ένα τριπάκι δεκάδων συμβολισμών για να δουλέψει το μυαλό σου. Αποτυπώνει τη ζωή μας, με τον δικό του τρόπο, αλλά οσο και σοκαριστούν κάποιοι θεατές, κι όμως…. Αυτοί είμαστε….

Είμαστε αποκλεισμένοι στα διαμερίσματα μας, με τη θέληση μας. Μένουμε μέσα με διάφορες δικαιολογίες, είτε φοβικές είτε υπερπροστατευτικές.
Στρεβλώνουμε το νόημα των λέξεων και χάνουν το νόημα τους. Επίκαιρα είναι τα επεισόδια στο Καραϊσκάκη. Η λέξη «καταδικάζω» εχει ξεφτιλιστεί τελείως. Καταδικάζω, ψεκάζω, σκουπίζω τελειώνω και έκανα το χρεος μου ως πολιτικός, παράγοντας, οτιδήποτε. Μια λέξη, χαίρετε και από ουσία τίποτα.
Ετσι λοιπόν οι γονείς δίδαξαν τα παιδιά τους ότι το αιδοίο είναι το πληκτρολόγιο.
Μήπως αυτό δεν κάνουμε να ξημεροβραδιαζόμαστε στο facebook και να καβλαντίζουμε;

Σε μια σκηνή, σε ένα οικογενειακό πρόβλημα, οι γονείς απλως κουνούσαν τα χείλη τους και έδειχνε υπότιτλους. Ετσι δεν κάνουν οι γονείς σήμερα; Βουβη επικοινωνία. Για αυτό και από τη δεκαετία του 90 και μετά ο ενας στους τρεις γάμους διαλύεται.

Το σεξ κατήντησε μηχανικό. Κρεας μπαίνει κρέας βγαίνει. Μηδεν συναίσθημα, να περάσει η ωρα. Αυτά άλλωστε είναι και τα όπλα του συστήματος για να κρατάει τον κόσμο στον υπνο. Εξουσία, φοβία, πορνογραφία, βλακοθεάματα.

Τα παιδιά πιθηκίζουν από την τηλεόραση, και παπαγαλίζουν διαλόγους μεγάλων στιγμών του κινηματογράφου όπως το Ρόκι. Χορεύουν και διασκεδάζουν όπως στα τηλεμπουζούκια. Αυτά βλέπουν, αυτά κάνουν. 
Ακουν μουσική και αυτοί που καθορίζουν τι φτάνει στα αυτιά μας, είναι ικανοί να πλέξουν, να πλάσουν και να πλασάρουν μόδες προς άγραν άβουλων προβάτων-πελατών.
Στην οικογένεια σήμερα δεν βλέπεις αγάπη, προσφορά, ανιδιοτέλεια. Κρύβουμε και κρυβόμαστε από μικρά και μεγάλα μυστικά. Η διαφθορά όπως εν προκειμένω, η αιμομιξία, θεωρείται από φυσιολογική μέχρι αναγκαίο κακό. 
Ο Λάνθιμος δεν αφήνει τίποτα όρθιο. Ωμα και υπόγεια, σκληρά και υποδόρια, με χιούμορ και τραχύτητα παίρνει ένα σφουγγαρόπανο και μας το τρίβει στη μούρη για να μας ξυπνήσει. Θίγει την πλύση εγκεφάλου από την τηλεόραση, μέχρι τη μουσική, μέχρι τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.

Όταν ο Οργουελ συνάντησε το «δογμα». Ετσι δεν έλεγαν το κίνημα από τη Δανία με την «οικογενεική γιορτή» του Βιντεμπεργκ και τον Λαρς φον Τριερ;

Χωρίς φωτισμούς, εφε, μουσικές και επεξεργασία. Ωμη ζωή, ωμη ταινία.
Η κινηματογράφηση είναι γυμνή. Όπως γυμνή είναι η ζωη μας. Από συναισθήματα, από αγάπη, από αλληλεγγύη. Η μπότα δεν μας πατάει στο λαιμό αλλά μας πείθει να γονατίσουμε και να γαβγίζουμε σαν σκυλιά προσπαθώντας να διώξουμε μια τερατώδη γάτα που δεν υπάρχει.

Ακόμα και όταν η κοπέλα το έσκασε, ο πατέρας βγήκε για να την αναζητήσει χωρίς καν να φωνάξει το όνομα της. Και μετά η ζωή συνεχίστηκε. Σαν να μη συνέβη τίποτα. Αυτοί είμαστε. Παρτάκηδες και αδιάφοροι. Δεν παλεύουμε ούτε να βελτιώσουμε τους εαυτούς μας, ούτε τις σχέσεις μας. Απλως πάμε παρακάτω.

Ότι σου έγραψα δεν είναι δικό μου παραλήρημα, είναι σκηνές από την ταινία που αν τη δεις θα καταλάβεις. Και γύρευε πόσα άλλα έχω ξεχάσει να αναφέρω ή δεν κατάλαβα.

Ισως το μόνο που με ενόχλησε λίγο, είναι πως θα μπορούσε να εχει λιγότερο γυμνό και να μη δείχνει εστω και σε προβολή βίντεο μια πεολειχία.

Αν άλλαζα τον τίτλο της ταινίας θα ηταν «ο καθημερινός θάνατος των αστών».
Μια μεγάλη ταινία από έναν σπουδαίο δημιουργό.
Οσο υπάρχουν άνθρωποι…

Με άριστα το δέκα: 8,5



4 Λογομαχιες:

Fevos Man είπε...

Καλησπερα φιλε.

Κατ αρχας να διευκρινισω πως σεβομαι τη γνωμη σου καθως και ολων των αναγνωστων, και δε θελω να προσβαλλω κανενα. Το διευκρινιζω, επειδη σχεδον παντα στα blogs, οταν εκφραζω καποια αποψη αντιθετη με αυτη του συγγραφεα η των σχολιαστων, το βλεπουν ως προσωπικη επιθεση. Ελπιζω εδω να μην παρεξηγηθω ετσι.

Κατα δευτερον, ισως καποιος πει "αν δε σου αρεσει η ταινια, δε χρειαζεται να μπεις σ ενα blog που λεει καλα λογια-πηγαινε σε καποιο που την διασυρει, και πες οτι θες". Αυτο ειναι μηχανισμος αμυνας, και οχι δημοκρατικη συμπεριφορα, ομως.

Εκτος αυτου, οντως προσπαθω να μην ενοχλω ανθρωπους οταν βλεπω οτι εχουν ισχυρα αισθηματα για κατι. Απλα σ αυτη την περιπτωση, καποιος μου εστειλε link με αυτο το αρθρο, χωρις να ξερω τι ειναι, και το διαβασα. Επισης, καθως το διαβασα, μου δημιουργηθηκε η καλη εντυπωση πως ο συγγραφεας του ειναι ενας ανθρωπος που μπορει να ακουσει διαφορετικες αποψεις.

Ειδα την ταινια, και δε μου αρεσε. Οταν το λεω αυτο, η πρωτη αντιδραση απ τους οπαδους της, ειναι "δεν την καταλαβες". Δεν ειναι αυτη η περιπτωση. Ως ανθρωπος που περασε ολη του τη ζωη σε σελιδες βιβλιων και αιθουσες κινηματογραφου, με πραγματικη αγαπη για την τεχνη, νομιζω πως εχω καταλαβει εργα πολυ πιο "δυσκολα" απ αυτο.

Καταλαβα πληρως το μηνυμα του. Αλλα και παλι, για μενα το μηνυμα του, δεν δικαιολογει την αισθητικη σιχαμεροτητα του. Εχω διαβασει βιβλια και εχω δει εργα που βρηκαν τροπο να περασουν αυτο το μηνυμα, πολυ πιο συγκλονιστικα, με μεγαλυτερο βαθος, και χωρις να γινονται αηδιαστικα.

Η σκηνοθεσια του και οι διαλογοι του, μου φανηκαν πληρως τυποποιημενοι, κατω απ την ετικετα "Ευρωπαικος Κινηματογραφος". Μου φανηκε πως ειναι αυτο ακριβως που θελαν να δουν οι κριτικοι κινηματοφραφου, οπως και οι Αμερικανοι, απο τον "Ευρωπαικο Κινηματογραφο". Και νομιζω πως αυτο δεν εγινε τυχαια, αλλα απο συνειδητη επιλογη. Να γινει ντορος.

Επιστρεφοντας, τωρα, στην αντιαισθητικοτητα της ταινιας. Εγινε για να σοκαρει, λενε, και να "ξυπνησει" τον κοσμο. Κατ αρχας, αυτοι που το λενε αυτο, οπως κι εγω, ειμαστε ανθρωποι που εχουμε διαβασει ενα βιβλιο παραπανω, εχουμε δει δυο τρεις ταινιες παραπανω, και υποτιθεται οτι ειμαστε οι φιλοτεχνοι, οι ευαισθητοι, και αυτοι που μπορουν να πιασουν τα μηνυματα πιο ευκολα.

Fevos Man είπε...

Γιατι πρεπει να ειναι κατι σοκαριστικο παυλα αηδιαστικο για να μας κεντρισει το ενδιαφερον; Αν παλι, λεμε οτι ειναι σοκαριστικη και αηδιαστικη για να "πιασει" το μεσο ανθρωπο, τοτε μαλλον αποτυχημενη ιδεα ειναι, γιατι ο "μεσος ανθρωπος" δεν ειδα να εκτιμαει η να συγκινειται απ αυτη την ταινια. Απλα τη βρισκουν μια ποζαρισμενη εντυπωσιοθηρικη αηδια. Τελικα σε ποιους απευθυνεται;

Τελος, επιστρεφω στο νοημα της ταινιας (στο οποιο πιστευω περισσοτερη σημασια δινω εγω παρα οι δημιουργοι της, οι οποιοι νιωθω οτι επικεντρωθηκαν περαν του δεοντος στο στυλ). Ναι, ζουμε σε μια κοινωνια υποκριτικη, χωρις αισθηματα, που μας πατροναρει και μας υποβαθμιζει.

Διαβαζοντας το 1984, που γραφτηκε 60 χρονια πριν...Διαβαζοντας την παραβολη του Πλατωνα με τη σπηλια, που γραφτηκε 2000 χρονια πριν....Το βρισκω περιεργο να μη μπορει να εκφραστει το ιδιο νοημα, με μεγαλυτερο βαθος, και λιγοτερη αηδια η ακομα και με ομορφια, σημερα. Και βρισκω την αναλυση του θεματος, οσο και τη μελετη των πιθανων λυσεων, πιο επιφανειακη απο τον αφρο της θαλασσας.

Κλεινω συνοψιζοντας. Νομιζω πως η επικληση στην αηδια και τη φρικη ειναι το πιο "φτωχο" και ευκολο εκφραστικο μεσο. Μου θυμιζει την περιοδο της παρακμης της Ρωμαικης Αυτοκρατοριας, κατα την οποια οι Ρωμαιοι, "κουρασμενοι" απ την ομορφια και το μεγαλειο της κλασικης τεχνης (την οποια μονο επιφανειακα γνωρισαν, οπως και εμεις), προβαιναν σε καλλιτεχνικες αηδιες και ακροτητες. Και λιγο μετα πεσαν.

Εν κατακλειδι, το αυτονοητο. Αυτη η ταινια αρεσει στους κριτικους, και σε ενα πολυ ειδικο κοινο. Νομιζω πως ειναι ξεκαθαρο οτι γυριστηκε ακριβως για να αρεσει σε αυτους τους ανθρωπους, και οχι για να ευαισθητοποιησει κανεναν η να αλλαξει οτιδηποτε. Το οποιο θα μπορουσε να κανει, χωρις να γινει καθολου ταπεινη η μετρια.

Σκοπος της ηταν να σοκαρει, να αηδιασει, και να "ξεχωρισει". Και εδω θα αναφερω τα λογια του τεραστιου (αν και χωρις Νομπελ) Ριτσου:

"Γιατί εμείς δεν τραγουδάμε για να ξεχωρίσουμε, αδελφέ μου, απ' τον κόσμο.
Εμείς τραγουδάμε για να σμίξουμε τον κόσμο."

Οι νεκροι ποιητες μας κρινουν απ τους ταφους τους, και η Ιστορια περιμενει να μας βαλει στις σελιδες της.

http://www.youtube.com/watch?v=jR9jQbiEwbk

Suspect είπε...

Αξιοσεβαστη η διαφωνια σου φιλε και δεν θα ελεγα οτι στερειται λογικης.
Απλως που και που πιστευω οτι βλεπει να πεφτει και καμια κλωτσια.
Ιδιατερα δε, οταν ο μεσος ορος των ελληνικων ταινιων του 2010 ειναι χαζοχαβαλες για village, ας βγαινει και ενας Λανθιμος που αν μη τι αλλο προκαλει συζητησεις.
Σε ευχαριστω για τον χρονο σου να μου γραψεις αναλυτικα την αποψη σου.

Χλιμίτζουρας είπε...

Ο πατέρας όταν βγήκε από το σπίτι για να ψάξει την κόρη που έφυγε, δεν φώναξε το όνομά της, γιατί πολύ απλά δεν είχε όνομα η κοπέλα.

Δημοσίευση σχολίου