Τα έφερε
η μοίρα, μη σου πω και η άδικη κατάρα ώστε να περάσω πολλές ώρες στην καρέκλα
οδοντιάτρων.
Γυναίκες
και άνδρες. Νέους, μεσήλικες και πιο μεγάλους.
Δεν
έχω σκοπό να αδικήσω κανέναν. Έχω γνωρίσει εξαιρετικούς επιστήμονες, ευγενικούς
ανθρώπους και πραγματικούς επαγγελματίες. Επίσης, δεν μου αρέσει το τσουβάλιασμα
αλλά έχω δει μερικά στοιχεία να επαναλαμβάνονται. Ένα μοτίβο.
Το πόνημα
το γράφω για λόγους ψυχοθεραπείας. Με την κρυφή ελπίδα πως κάποιος οδοντίατρος
που θα το δει, μπορεί, ίσως, ενδεχομένως, να καταλάβει κάποια πραγματάκια και από
την άλλη πλευρά.
Φίλε
οδοντίατρε,
Για
εσένα είναι μια δουλειά. Υπάρχει μια διαδικασία, τελειώνει, πληρώνεσαι, ο
επόμενος.
Για
μένα είναι η στιγμή που κάποιος θα μου βάλει μια βελόνα στο στόμα, θα ξαπλώσω
χωρίς να βλέπω τι γίνεται, θα ακούω έναν τροχό να ουρλιάζει πάνω από το κεφάλι
μου και θα ελπίζω ότι όλα θα πάνε καλά.
Δεν
ζούμε την ίδια εμπειρία.
Εσύ
κάνεις τη δουλειά σου.
Εγώ
προσπαθώ να διαχειριστώ τον φόβο μου.
Κάπου
εκεί αρχίζουν οι παρεξηγήσεις.
Σου φαίνεται
παράξενο γιατί ο κόσμος φοβάται ή δεν γουστάρει να έρθει στο ιατρείο σου και
συνήθως χαίρεσαι όταν έρχεται κάποιος καθυστερημένα με πρόβλημα και γεμάτος
ικανοποίηση του κουνάς το δάχτυλο: «Αν ερχόσουν νωρίτερα, αν κάναμε καθαρισμό,
αν έπλενες δύο φορές τη μέρα τα δόντια σου, αν κάναμε δύο φορές το χρόνο
καθαρισμό, αν αν αν» πετσοκόβεις στην τιμή, θυμώνεις όταν ο πελάτης θέλει να
πληρώσει με κάρτα και ακολουθεί το επόμενο περιστατικό.
Ξέρω
ότι έπρεπε να έρθω νωρίτερα.
Ξέρω
ότι έπρεπε να κάνω καθαρισμό.
Ξέρω
ότι έπρεπε να προσέχω περισσότερο.
Είμαι
ήδη στην καρέκλα.
Σε ένα
βαθμό δεν φταις. Είναι η καθημερινότητα.
Ας δούμε
λοιπόν γιατί δεν είστε και η πιο αγαπημένη ειδικότητα των ανθρώπων.
1.
Η ένεση στο στόμα μπορεί να είναι αναγκαίο
κακό. Απαραίτητο να γίνει. Ξέρω πως θα πονούσα πολύ περισσότερο χωρίς αυτή. Όμως
δεν είναι ευχάριστη. Βλέπεις να σε πλησιάζει αυτή η τεράστια βελόνα και σκέφτεσαι
«Αν του φύγει; Αν όσο καλός και αν είναι, ανθρώπινα αστοχήσει;» Να σε ενημερώσω
επίσης πως το πρώτο τσίμπημα και μέχρι να αρχίσει να πιάνει η ένεση, ΠΟΝΑΕΙ. Μην
προσπαθείς να με καθησυχάσεις λέγοντας μου «δεν είναι τίποτα». ΕΙΝΑΙ. ΦΡΙΚΗ.
2.
Ο πελάτης / περιστατικό / ασθενής οριζοντιώνεται
για 50-60 λεπτά χωρίς να μπορεί να κάνει τίποτα. Ούτε έχει να δει κάτι, ούτε να
χαζέψει στο κινητό του, ούτε να μιλήσει, ούτε να απασχοληθεί κάπως. Κάτσε και
εσύ δέκα λεπτά να δεις πως είναι!
3.
Στη φάση της οριζοντίωσης, ο άνθρωπος δεν
μπορεί να δει τίποτα από όσα κάνεις. Τα κάνεις καλά; Στραβά; Δεν έχει κανέναν
έλεγχο. Αν σου φύγει το «κατσαβίδι» και καρφωθεί στον ουρανίσκο ή στο λαρύγγι;;
Αν είχες ένα κακό ερωτιό βράδυ, έχεις νεύρα από τον προηγούμενο ασθενή ή έχασε
ο Θρύλος και θέλεις να ξεσπάσεις; Μα θα μου πεις, γιατί σε οποιαδήποτε άλλη
επέμβαση, βλέπεις τι γίνεται; Εκεί όμως υπάρχει η νάρκωση! Εκεί πάνω από το
κεφάλι σου δεν είναι ποτέ ένας ! Ούτε ξέρεις άλλωστε, ούτε σε νοιάζει εκείνη
την ώρα.
4.
Ο άνθρωπος που κάθεται στην καρέκλα χάνει τον
έλεγχο.
Δεν βλέπει.
Δεν μιλάει.
Δεν μπορεί να κουνηθεί.
Δεν ξέρει τι ακριβώς κάνεις.
Ο εγκέφαλος, όταν χάνει τον
έλεγχο, αρχίζει να φτιάχνει σενάρια. Άλλα λογικά. Άλλα εντελώς παράλογα.
5.
Οι ήχοι των εργαλείων σας είναι σαν κομπρεσερ
που σκάει ακριβώς στο κεφάλι σου. Αυτό το γουιβζζζζζζζζζγκρρρ δεν αντέχεται και
δεν παλεύεται. Ποιος σχεδίασε αυτό το πράγμα, τον τροχό; Φίλε μου οδοντίατρε
συγγνώμη αλλά δεν είναι από τις εμπειρίες που σε κράτανε ήρεμο: Να εχεις κομπρεσέρ
στον εγκέφαλο.
6.
Μη βαριέσαι να πεις δύο κουβέντες: Εξήγησέ μου τι κάνεις. Δύο
προτάσεις αρκούν. "Τώρα καθαρίζω.
Τώρα θα πιέσω λίγο. Σε λίγο
τελειώνουμε". Δεν μπορείς να φανταστείς πόσο μειώνεται το άγχος όταν ο
άλλος ξέρει τι συμβαίνει.
7.
Τις προάλλες έτυχε και έβλεπα κάποια εκθέματα,
μουσειακής αξίας και μου έδωσαν την εντύπωση – με τρόμο ομολογώ - ότι δεν έχουν
αλλάξει εδώ και εκατό χρόνια! Είμαστε στην εποχή της νανομοριοβιολογίας, αυτά
έμειναν τα ίδια !
8.
Μη λες στους ανθρώπους ψέματα. Όταν ο άλλος σε
ρωτάει αν θα πονέσει, στην πραγματικότητα δεν μπορείς να του πεις ούτε ναι,
ούτε όχι, γιατί το επίπεδο του πόνου είναι καθαρά ατομικό.
9.
Ο άνθρωπος
δεν είναι τραπέζι. Είναι άνθρωπος. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να του δίνεις ενίοτε
μια ανάσα. Να κάνει πλύσεις με νερό, να ανασηκωθεί από την καρέκλα. Άντε τον
βρήκαμε, του βάλαμε το κατσαβίδι, πλήρωσε και φύγε.
10.
Μίλα. Πες στον άνθρωπο τι κάνεις. Εξήγησε του
τι βλέπεις, πως σκοπεύεις να το αντιμετωπίσεις, σε ποιο στάδιο είσαι, τι καλό
έχει κάνει και τι πρέπει να προσέξει. Λειτουργεί πάρα πολύ ανακουφιστικά στους ανθρώπους
αν δεν τους αντιμετωπίζεις ως καρέκλες. Μα θα μου πεις, υπάρχουν και αυτοί που
δεν έχουν όρεξη για κουβέντες. Αυτούς, άσε τους στην ησυχία τους. Εσύ θα
πρέπει να ασχοληθείς με το προφίλ του πελάτη / ασθενή.
11.
Κόψε το λαιμό σου και πάρε μια τηλεόραση. Τοποθέτησε τη απέναντι ή ψηλά διαγώνια, από τον
πελάτη - περιστατικό για να χαζεύει. Γλυτώνεις
και την επικοινωνία. Εσύ θα είσαι από τη μια πλευρά με τα κατσαβίδια, και από την
άλλη ο άλλος κάτι θα βλέπει για να περάσει η ώρα.
12.
Η μουσική δεν βοηθάει πάρα πολύ. Αφενός ο καθένας
ακούει τα δικά του, αφετέρου ο ήχος του τροχού σκεπάζει τα πάντα.
13.
Πριν προχωρήσεις στην οριζοντίωση, αφιέρωσε
λίγα λεπτά για να καταλάβεις με τι άνθρωπο έχεις να κάνεις. Δεν μιλάμε για ειδική ψυχοθεραπεία.
Μιλάμε για ανθρώπινο ενδιαφέρον: Αγχώνεται; Φοβάται τις ενέσεις; Θέλει να του
μιλάνε; Έχει πρότερη τραυματική εμπειρία με οδοντιάτρους;
14.
Είναι δικαίωμα του άλλου να θέλει να πληρώσει
με κάρτα. Ο μέσος μισθωτός, ηλεκτρονικά πληρώνεται, ηλεκτρονικά πληρώνει. Έλα,
μη θυμώνεις, άπλωσε το POS! Δεν
χάλασε ειδικά σήμερα ! Να περάσει ο πελάτης την
κάρτα, και να βάλει το pin, γιατί δεν έχεις καμία υπηρεσία κάτω από
τα 50 ευρώ!
15.
Ο καθαρισμός δεν είναι τόσο ανώδυνος όσο
υποστηρίζεις. Το κομπρεσέρ ΣΤΡΙΓΓΛΙΖΕΙ πάνω στα δόντια σου και ο ήχος του είναι σαν
να κάνεις γεώτρηση στο κεφάλι σου. Ενίοτε ΠΟΝΑΕΙ.
16.
Στην επικοινωνία οι γυναίκες είναι καλύτερες.
Μπορεί να σε μαχαιρώνουν και την ίδια στιγμή να σου διηγούνται το ταξίδι τους στο
Ταζ Μαχαλ. Οι άνδρες – έχουν τα δίκια τους – ότι δεν είναι εύκολο και να μιλάνε και να κάνουν προσεκτικά. Για αυτό
λοιπόν αδερφέ, πάρε μια τηλεόραση, βάλε νετφλιξ και άσε τον άλλον να βλέπει, για
να περάσει η ώρα.
17.
Πριν ξεκινήσεις, να λες στους ανθρώπους κάτι
που μπορεί να μην έχει μεγάλη σημασία αλλά λειτουργεί πάρα πολύ θετικά. Αν
κάποια στιγμή πρέπει να σταματήσεις, να σηκώνουν το χέρι ή να σου κάνουν συγκεκριμένο
σήμα. Μην περιμένεις να ουρλιάξει ο άλλος και να σε κοπανήσει μέσα στον πανικό
του.
Να θυμηθώ
πάντως όταν έλθω εν τη βασιλεία μου να ασχοληθώ επισταμένως με την οδοντιατρική.
Ο ήχος του τροχού θα ελαχιστοποιηθεί και πρέπει ο τρόπος της αναισθησίας να
γίνει πιο ανθρώπινος. Δεν μπορεί να μιλάμε για θεραπείες πολλών μορφών του
καρκίνου, για DNA και
RNA, για βιολογικούς
παράγοντες και η οδοντιατρική να έχει μείνει στο 1890 !!!!
Που θέλω
να καταλήξω;
Εγώ σε
καταλαβαίνω φίλε μου οδοντίατρε ότι το περιστατικό πρέπει να τελειώσει και να
προχωρήσεις στο επόμενο.
Εσύ καταλαβαίνεις
ότι στην καρέκλα οριζοντιωμένος, αδύναμος, ανήμπορος, με ένα στόμα ταμπούρλο,
βρίσκεται ΑΝΘΡΩΠΟΣ;
Μην
ξεχνάς ποτέ κάτι φίλε μου οδοντίατρε.
Εσύ
βλέπεις το δόντι.
Εγώ
ζω την εμπειρία.
Εσύ
κοιτάζεις μια ακτινογραφία.
Εγώ
ακούω τον τροχό, νιώθω τη βελόνα, αισθάνομαι τα αλυσοπρίονα, βιώνω τα μαχαίρια,
αγχώνομαι, ιδρώνω και μετράω αντίστροφα μέχρι να τελειώσει.
Εσύ δεν
θα θυμάσαι τίποτα μετά από μια ώρα. Μόνο τον τίτλο. Ήταν ένα σφράγισμα. Μια απονεύρωση.
Ένας καθαρισμός. Μια εξαγωγή
Εγώ
μπορεί να θυμάμαι τη συγκεκριμένη επίσκεψη για χρόνια.
Η
επιστήμη σου είναι σπουδαία.
Η
τεχνική σου απαραίτητη.
Η
γνώση σου πολύτιμη.
Αλλά
υπάρχει κάτι που δεν διδάσκεται ούτε στο πανεπιστήμιο, ούτε σε κανένα συνέδριο.
Απέναντί σου δεν βρίσκεται μια γνάθος. Βρίσκεται
ένας άνθρωπος που εκείνη τη στιγμή σου έχει εμπιστευθεί το πιο πολύτιμο πράγμα
που διαθέτει.
Την
ασφάλειά του.
Κι
αν καταφέρεις να τον κάνεις να φύγει λέγοντας "δεν ήταν τόσο άσχημα όσο
φοβόμουν", τότε δεν του έφτιαξες μόνο το δόντι.
Του
έφτιαξες και την επόμενη επίσκεψη και τη σχέση του με τον οδοντίατρο και τον
φόβο του….
